پايگاه تخصصي پدافند غیر عامل

هر اقدام غير مسلحانه اي كه موجب كاهش آسيب پذيري نيروي انساني، ساختمان ها، تاسيسات، تجهيزات، اسناد و شريان هاي كشور در مقابل عمليات خصمانه و مخرب دشمن گردد،«پدافند غيرعامل» خوانده مي شود.

به بيان ساده تر پدافند غيرعامل، مجموعه اقداماتي است كه انجام مي شود تا در صورت بروز جنگ، خسارات احتمالي به حداقل ميزان خود برسد.

هدف از اجراي طرح هاي پدافند غيرعامل كاستن از آسيب پذيري نيروي انساني و مستحدثات و تجهيزات حياتي و حساس و مهم كشور عليرغم حملات خصمانه و مخرب دشمن و استمرار فعاليت ها و خدمات زير بنايي و تامين نيازهاي حياتي و تداوم اداره كشور در شرايط بحراني ناشي از جنگ است.

به عنوان مثال ، از پدافند غيرعامل مي توان به استتار، اختفا و ايجاد سرپناه براي تاسيسات مهم و استراتژيك اشاره كرد.

در پدافند عامل مثل سيستم هاي ضد هوايي و هواپيماهاي رهگير، فقط نيروهاي مسلح مسئوليت دارند. در حالي كه در پدافند غيرعامل تمام نهادها، نيروها، سازمان ها، صنايع و حتي مردم عادي مي توانند نقش موثري بر عهده گيرند.

با توجه به حجم تهديداتي كه ايران در عرصه بين الملل با آن مواجه است، در زمينه پدافند غيرعامل هنوز در ابتداي راه هستيم و باور هر چه بيشتر مديران و كارشناسان به اين مقوله مهم مي تواند ضريب ايمني كشور را در برابر تهاجم هاي احتمالي بيگانگان افزايش دهد.

آنچنانكه رئيس پيشين كميته دائمي پدافند غير عامل كشور اذعان داشته، پس از انقلاب به دليل عدم دركي واحد از تهديدات و ترديد در اولويت تهديدات، حجمي از سازندگي در مناطق مورد تهديد صورت گرفت و در اجراي پروژه هاي مختلف اقتصادي و عمراني به موضوع پدافند غيرعامل توجه نشده است . به عنوان مثال جايي مثل منطقه عسلويه در تيررس آمريكا است و موارد پدافندي در آن رعايت نشده است.

با توجه به وجود تهديدات بالقوه و خطراتي كه امنيت ملي، استقلال و تماميت ارضي كشور را نشانه گرفته، بحث پدافند غيرعامل در طول سالهاي اخير از سوي مقامات عالي رتبه كشوري و لشكري، مورد توجه فراوان قرار گرفته است. به طوري كه با توجه به مصوبه مقام معظم رهبري (كه كليه وزارتخانه ها و سازمان ها را موظف مي نمايد كه در اعتبارات عمراني پروژه هاي حساس و مهم، اعتبار مورد نياز پدافند غير عامل را نيز منظور نمايند) و همچنين بر اساس بند 11 ماده 121 قانون برنامه چهارم توسعه و آيين نامه اجرايي اين بند در سال هاي اخير اعتبارات ويژه اي جهت اجراي پدافند غير عامل در لايحه بودجه گنجانده شده است.

به طور خاص به بند مربوط به پدافند غيرعامل در قانون بودجه 1386 اشاره مي شود:

¤ تبصره 20 بند «ر»، بخش ششم از قانون بودجه سال 86؛

در اجراي طرحهاي پدافند غيرعامل و انسداد مرزها با اولويت مرز شرقي اجازه داده مي شود حداكثر مبلغ دوهزاروهشتصدوهفتادوچهارميليارد (000/000/000/874/2) ريال اعتبار رديف 819/305 قسمت چهارم و 024/201/20 پيوست شماره يك اين قانون براساس پيشنهاد دستگاههاي اجرايي و تصويب كميته دائمي پدافند غيرعامل كل كشور در خصوص اعتبار رديف 918/503 پدافند غيرعامل در اختيار دستگاههاي اجرائي ذي ربط قرارگيرد تا براساس شرح عمليات موافقتنامه مبادله شده با سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور به مصرف برسد. اين اعتبارات از شمول قانون محاسبات عمومي و ساير مقررات كشور مستثني مي باشد.

¤تبصره 17 بند «د»، بخش ششم از قانون بودجه 86؛

در اجراي طرحهاي پدافند غير عامل موضوع آئين نامه اجرايي بند (11) ماده (121) قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران اجازه داده مي شود حداكثر مبلغ چهارصد و چهل ميليارد (000/000/000/440) ريال اعتبار رديف 918/503 قسمت چهارم اين قانون، براساس پيشنهاد دستگاههاي اجرايي و تصويب كميته دائمي پدافند غيرعامل كل كشور در اختيار دستگاههاي اجرايي ذيربط قرار گيرد تا براساس شرح عمليات موافقتنامه مبادله شده با سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور به مصرف برسد.

برخي از روشهاي پدافند غيرعامل نظير اختفا روشهايي مانوس و شناخته شده اي هستند ولي بعضي ديگر نيازمند خلاقيت و ابتكار بوده و با توجه به ويژگي هاي محيطي و تهديد هاي بالقوه بايد طراحي شوند.

در اينجا به يك نمونه از اين روش هاي نامتعارف به اختصار اشاره مي شود.

دستگاههاي ميكروفيلم

دستگاه هاي ميكرو فيلم مي توانند به عنوان يك ابزار مهم در طرح هاي پدافند غيرعامل پيشنهاد شوند.

ميكرو فيلم در مقايسه با ساير روشهاي ضبط و نگهداري اطلاعات (مكتوب يا ديجيتالي) آسيب پذيري كمتري در مقابل حملات نظامي احتمالي داشته و پس از تهاجم نظامي راحت تر قابل بازيابي است.

در هنگام وقوع سوانح غير طبيعي نظيرجنگ، نگهداري از اطلاعات يكي از از اركان اصلي مديريت بحران و پيروزي به شمار مي رود. اين اطلاعات مي تواند شامل اطلاعات فرماندهي، پرسنلي، مواضع نيروهاي داخلي، لجستيك و ... بوده و حتي اطلاعات صنعتي را نيز شامل شود.

اين مورد اخير در مورد ايران اهميت فوق العاده اي دارد. توضيح آنكه در سالهاي اخير با تلاش و همت متخصصين و كارشناسان صنايع دفاعي، دستاوردهاي قابل توجهي در زمينه تكنولوژي دفاعي حاصل شده است. به همين جهت مدارك و مستندات مربوط به اين تسليحات دفاعي از اهميت والايي برخوردارند.

چرا كه در صورت بروز هر نوع تهاجم، اولا ايران مشمول تحريم بوده و به ناچار لازم است خود نيازمنديهاي دفاعي خود را برطرف سازد. ثانيا دشمن با وقوف به اين مسئله انهدام صنايع دفاعي را در صدر ليست اهداف مورد تهاجم خود قرار خواهد داد. بنابراين بايد به گونه اي از اطلاعات محافظت نمود كه حتي در صورت از دست دادن نيروي انساني متخصص و نيز تاسيسات و تجهيزات، بتوان آنها را مجددا بنا نهاد و اقدام به توليد تجهيزات دفاعي لازم نمود.

تصور سنتي بر آن است كه بايد براي حفاظت از اطلاعات، بانك هاي اطلاعاتي را پشت ديوارهاي سخت بتوني با حفاظت هاي شديد نگهداري كرد. در حالي كه امروزه روش هاي حفاظت اطلاعات به طور عمده دچار تغييرات ماهيتي شده است و همگام با تغيير روش هاي تهاجم، روش هاي حفاظت نيز تغيير يافته اند.

يكي از روشهاي نوين تهاجم به اطلاعات استفاده از بمب هاي الكترومغناطيس است كه در نبردهاي يوگسلاوي و نيز عراق به دفعات مورد استفاده قرار گرفت.نور شديدي ساطع مي شود، در يك لحظه همه چيز در خاموشي فرو مي رود. بوي سوختن وسايل الكتريكي در فضا مي پيچد. پوشش سيم ها سوخته و خطوط نازك تلفن قطع مي شوند ومهم تر از همه، درون هيچ كدام از رايانه ها، حتي يك بيت اطلاعات باقي نمانده، در حالي كه هيچ كس كوچكترين آسيبي نديده است.

اين به معناي از بين رفتن تمام اطلاعات فرماندهي، نقشه ها و اطلاعات فني و ... است كه به صورت ديجيتالي نگهداري مي شده است.

دستگاه هاي ميكرو فيلم قادرند حجم عظيمي از اطلاعات را به دور از چنين تهديد هايي در خود جاي داده و در مواقع ضروري جهت بازخواني و بازيابي در اختيار مسئولين امر قرار دهند.

سخن آخر

با توجه به وجود زمينه تهديدات بالقوه و خطراتي كه امنيت ملي ، استقلال و تماميت ارضي كشور را نشانه گرفته ضرورت عقلي دفاع كاملا مشهود مي باشد .آمار و سوابق جنگهاي گذشته نشان مي دهد پدافند عامل در حال حاضر به تنهايي قادر به مقابله با سلاح هاي مدرن و مخرب آفندي جهت جلوگيري از اثرات ويرانگر آنها بر مراكز حياتي و حساس و نيروي انساني نيستند و لذا به كار گيري اصول و معيارهاي پدافند غيرعامل مي تواند به تكميل زنجيره دفاعي كمكي موثر و قابل توجه نمايد كه اين امر به طور شايسته اي از جانب مقام معظم رهبري نيز مورد تاكيد قرار گرفته است. به جاست اين موضوع به ويژه از سوي وزارتخانه ها و سازمان هاي عمراني مورد اهتمام جدي تري قرار گيرد.