پايگاه تخصصي پدافند غیر عامل
موسسه علمي-پژوهشي سردار شهيد قنبري

 

این هفته یک مقاله منتشر شده در خبرگزاری فارس با بازتاب های قابل توجهی در رسانه های داخلی و خارجی همراه بود. مقاله ای درباره توانایی حمله ایران به اسرائیل در ۲ پرده و ۸ گام که می تواند این رژیم را در کمتر از 9 دقیقه نابود کند.

این مقاله بر دو محور "دلایل فقهی ضرورت حمله به اسرائیل" و "ابعاد تاکتیکی حمله نظامی ایران به اسرائیل" تنظیم شده و گفته شده است که محورهای سیاسی و تبعات اقتصادی حمله نظامی ایران به اسرائیل در فرصت های بعدی منتشر خواهد شد. نکته دوم اینکه می نویسد، حمله نظامی به اسرائیل شامل ۲ پرده و ۸ گام است و در این طرح تنها گام اول از پرده اول از حمله نظامی ایران به اسرائیل بیان می شود و توضیح کامل ۸ گام این حمله در زمان مقتضی منتشر خواهد شد. نکته سوم و مهم تری که نویسنده مورد تاکید قرار داده، این است که این طرح تنها نظر شخصی نویسنده آن (علیرضا فرقانی) است و از طرف دولت جمهوری اسلامی ایران هیچ گونه ضمانتی بر پذیرفتن و اجرای آن وجود ندارد.

ما در اینجا به دلیل حجم زیاد مقاله از بخش نخست آن می گذریم و تنها عناوین آن را برمی شمریم: دلایل فقهی ضرورت حمله نظامی ایران به اسرائیل، جهاد، جهاد ابتدایی، جهاد ابتدایی لزوما نیازی به اذن معصوم ندارد، جهاد دفاعی، حمله نظامی ایران به اسرائیل مصداق جهاد ابتدایی نیست و...

اما در ادامه به آنچه "ابعاد تاکتیکی حمله نظامی ایران به اسرائیل" خوانده شده می پردازیم؛ با این توضیح که برخی قسمت های مقاله صرفا به دلیل رعایت ایجاز حذف شده است.

 

حمله به اسرائیل باید تا پایان دولت دهم انجام شود

 

نویسنده مقاله درباره ابعاد تاکتیکی حمله نظامی ایران به اسرائیل می نویسد: اسرائیل برای حمله به ایران نیازمند اجازه، هماهنگی و کمک امریکا و غرب می‌باشد. ایران باید در زمان کنونی که غرب و امریکا در وضعیت انفعال قرار دارد اسرائیل را نابود نماید. به دلیل مشخصات منحصر به فرد دولت آقای دکتر احمدی‌نژاد و بیداری اسلامی کشورهای منطقه متاثر سیاست های نظام و دولت دهم جمهوری اسلامی ایران؛ حمله نظامی ایران به اسرائیل باید در زمان کنونی و تا قبل از سال ۲۰۱۴ پایان دولت دهم انجام شود. لذا مبتنی بر دکترین دفاع پیش دستانه بایستی اسرائیل را طی ضربه اول و ضربه نهایی مورد حمله نظامی سنگین قرار داد. در گام اول از پرده اول حملات نظامی ایران به اسرائیل باید نقاط صفر زمینی اسرائیل مورد انهدام قطعی قرار گیرد. برای این منظور ایران می تواند از موشک های دور برد استفاده کند. از شرقی ترین نقطه ایران تا غربی ترین نقطه اسرائیل حدود ۲۶۰۰ کلیومتر می باشد. اهداف استراتژیک در عمق خاک اسرائیل با موشک های متعارف ایران قابل دسترسی است. 
برخی نقاط مهم اسرائیل که باید مورد حمله قرار بگیرد

 

در ادامه مقاله می خوانیم: اسرائیل تنها کشور عمدتاً یهودی در جهان است بر پایه آخرین سرشماری، سازمان مرکزی آمار اسرائیل، این کشور در حدود هفت میلیون و ۵۰۰ هزار تن جمعیت داشته‌است که در حدود پنج میلیون و ۷۰۰ هزار نفر از ساختار جمعیتی آن را یهودیان تشکیل داده‌اند. و مابقی ساختار جمعیتی از مسلمان‌ها، مسیحیان، دروزها و سامریون تشکیل شده‌است. هم‌چنین بزرگ‌ترین بخش از اقلیت‌های قومی را شهروندان موسوم به عرب اسرائیلی تشکیل می‌دهند. 

ساکنین تل آویو، اورشلیم و حیفا را حتی با موشک های شهاب ۳ هم می توان مورد هدف قرار داد. تراکم و میزان جمعیت این سه نقطه که با کمترین فاصله از هم قرار دارند نزدیک ۶۰% از مردم اسرائیل را تشکیل می دهد. لذا می توان با موشک سجیل زیرساخت ها من جمله تاسیسات نیروگاهی، سوختی، آب و فاضلاب، حمل و نقل و ارتباطات و در مرحله بعدی با موشک های شهاب۳ و قدر و عاشورا فضای مسکونی شهر را تا انهدام قطعی مردم اسرائیل مورد حمله قرار داد.

 

انهدام زیرساخت های اسرائیل

 

انهدام زیرساخت های اسرائیل مانند ایستگاه های راه آهن، فرودگاه ها و تاسیسات هسته ای و اتمی با موشک های سجیل بایستی در دستور کار قرار بگیرد. ایران در ده سال قبل از این با موشک هایی که در دسترس داشت قادر به انجام این عملیات در عمق خاک اسرائیل بود. 

انهدام پایگاه های اتمی اسرائیل

 

نیروگاه هسته ای «رافائل» نیز از قدیمی ترین نیروگاه های اسرائیل است. این نیروگاه مرکز اصلی مهندسی اتمی اسرائیل به شمار می رود. نیروگاه اتمی «عیلبون» دیگر نیروگاه اتمی اسرائیل است که در زیر زمین روستای «نبرین» قرار دارد. ساکنان این روستا سال ۱۹۴۸ مجبور به مهاجرت شدند. این نیروگاه انبار تسلیحات تاکتیکی هسته ای اسرائیل است. اسرائیل در کلاس موشک هایی با قابلیت حمل کلاهک اتمی، موشک میان برد و دوربرد زمین به زمین «اریحا» را که موشکی تاکتیکی است در آنجا نگه داری می کند. برد این موشک ها بین ۵۰۰ تا ۱۴۸۰ کیلومتر است. 

به گزارش روزنامه یدیعوت آحارونوت، رون بن یشال تحلیلگر مسائل نظامی صهیونیستی گفته بود: "هیچ جایی در اسرائیل نیست که در تیررس موشک های ایران نباشد. رون بن یشال گفت: هرچند انبارهای موشکی اسرائیل از لحاظ کمی و کیفی پیشرفته هستند اما تعداد موشک های موجود در آن که به ۱۰۰ هزار فروند می رسد همواره در تیررس موشک های ایران است." 

اهدافی مانند نیروگاه اتمی دیمونا واقع در مرکز تحقیقات هسته ای نقب از جمله این اهداف می باشند. دیمونا مهم ترین نیروگاه هسته ای اسرائیل به شمار می رود که متشکل از ۱۰ ساختمان با حدود سه هزار نفر دانشمند و کارشناس فنی است. کارخانه آزمایش پلوتونیوم اسرائیل نیز در آنجا قرار دارد. 

سایت هسته ای اسرائیل برای تولید سوخت های با غنای بالای ۹۰% برای کلاس های هسته ای موشکی و بمب های هسته ای می باشد. آزمایشگاه مشترک آمریکا و اسرائیل برای آزمایش عملیات سایبری بر علیه تاسیسات هسته ای ایران نیز در دیمونا می باشد.

 

انهدام پایگاه های هوایی اسرائیل

 

اسرائیل دارای ۱۲ فرودگاه می باشد که تنها سه فرودگاه آن مسافربری می باشد و مابقی پایگاه های نیروی هوایی رژیم صهیونیستی است. پایگاه هوایی SedotMikha محل استقرار موشک های بالستیک جریکو می باشد که در جنوب شرقی پایگاه هوایی Tel Nof محل استقرار هواپیماهای اف۱۵ مجهز به تسلیحات هسته ای قرار دارد. پایگاه هوایی Ramon نیز هواپیماهای اف۱۶ را نگهداری می کند.

 

انهدام شناورهای سطحی اسرائیل

 

انهدام نیروهای سطحی و زیر سطحی کشتی های پشتیبانی ارتش اسرائیل به سه روش امکان پذیر است: 

۱- توسط حملات موشکی در دریاهای تحت نفوذ جمهوری اسلامی 

۲- توسط گروه های عملیات ویژه در تمامی نقاط جهان 

۳- مین های دریایی که انواع مختلفی دارد و شامل نمونه های مغروق و کنترل از راه دور است. این سلاح می تواند توسط قایق ها و زیردریایی های ایرانی در آب های اطراف اسرائیل کار گذاشته شود و در صورت لزوم به کارگیری شود.

 

موشک هایی که [با آنها] می توان اسرائیل را از بین برد

 

در این گزارش به معرفی مختصر موشک های میان برد و دور برد بالستیک کشور می پردازیم که توانایی رسیدن به محدوده غده سرطانی منطقه یعنی رژیم اشغالگر قدس و نابودی مطلق آن را دارند.

 پس از آزمایش موشک شهاب ۳ در سال ۱۳۷۷ و اعلام مشخصات آن از جمله برد در حدود ۱۳۰۰ کیلومتر، نگاه دشمنان به توانایی موشکی ایران تغییر کرده و کم کم آرامش از میان نظامیان و بعدها سیاسیون صهیونیست به آرزویی برآورده نشدنی تبدیل شد. زیرا ارائه نمونه های جدیدتر، دوربردتر و دقیق تر از خانواده موشکهای شهاب۳ نشان دهنده رسیدن ایران به سطوح بالای فناوری موشکی داشت که نوید محصولات مخوف تری را در آینده می داد.

 

موشک شهاب۳

 

شهاب۳ در ادامه روند توسعه موشک های شهاب-۱ و ۲ و با رویکرد اعمال تغییرات طراحی در سامانه های مختلف بوجود آمد. شباهت های زیادی از نظر فن آوری بین شهاب ۲ و ۳ وجود دارد، اما شهاب۳ پیشرفته تر بوده و از نظر الکترونیک با فن آوری جدید و رایانه هدایتی پیشرفته از نظر سخت افزار و نرم افزار در ساخت آن استفاده شده است. برد این موشک بیش از ۱۳۰۰ کیلومتر عنوان شد که به معنای توانایی رسیدن به سرزمین های اشغالی فلسطین در صورت شلیک از نواحی غربی کشور بود. 

نمونه های مختلفی از شهاب۳ تولید شده و به خدمت نیروهای مسلح کشور وارد شد که از نظر برد و زیرسامانه ها ارتقاء یافته اند اما همگی یک مرحله ای سوخت مایع بوده و از سامانه هدایت اینرسیایی برخوردارند. کلاهک آخرین نمونه های شهاب۳ از نوع جدا شونده است که پس از رسیدن به قوس نزولی در ارتفاع مناسب از بدنه موشک جدا شده و به سمت هدف ادامه مسیر داده و باعث ناتوانی دشمن در انهدام آن می شود. 

همچنین انواع مختلف کلاهک از جمله کلاهک بارانی روی این موشک قابل بکارگیری است. طول این نمونه ها حدود ۱۶.۵ تا ۱۷ متر بوده و برد آنها تا ۱۸۰۰ کیلومتر در نمونه های نهایی عنوان شده است. جرم کلاهک آنها نیز تا ۱۰۰۰ کیلوگرم برآورد شده است. با توجه به اینکه کمترین فاصله از نواحی غربی ایران تا دورترین نقطه در سرزمین های اشغالی به ۱۲۰۰ کیلومتر نمی رسد خانواده شهاب۳ تهدیدی کاملاً جدی برای هر متجاوز و دشمن محسوب می شود.

 

عاشورا

 

این موشک بر اساس موشک شهاب۳ ساخته شده و از نوع سوخت مایع و دوربرد است. شکل ظاهری کلاهک این موشک مانند آخرین نمونه های شهاب سه دارای کاهش قطر در قسمت های بالاتر است. در این موشک از زیرسامانه های بومی استفاده شده و قابلیت حمل چند نوع سر جنگی از ویژگی های این موشک است. منابع داخلی برد این موشک را ۲۵۰۰ کیلومتر عنوان کرده اند هر چند که کارشناسان خارجی ۲۵ تا ۵۰ درصد برد بیشتری را برای آن متصور هستند. با توجه به نزدیک بودن ابعاد این موشک و شهاب۳، استفاده از سامانه های پرتاب قبلی برای بکارگیری آن مقدور است. این برد برای هدف قرار دادن دورترین نقطه در فلسطین اشغالی از نیمه شرقی هم کشور کافی است.

 

قدر

 

موشک قدر۱ که در سال ۱۳۸۶ معرفی شده در ادامه توسعه موشک های دوربرد سوخت مایع شهاب به تولید رسید و در واقع یکی از نمونه های خانواده شهاب محسوب می شود. برد این موشک تک مرحله ای در حدود ۲۰۰۰ کیلومتر عنوان شده و از ویژگی های آن زمان کوتاه تر آماده سازی آن در مقایسه با موشک های قبلی است. بدین تریب سرعت واکنش این موشک بالاتر است. نمونه هایی از این موشک مجهز به کلاهک خوشه ای نیز معرفی شده که کلاهک این موشک ها نیز از نوع جدا شوند است. نوع قدر F طولی برابر با ۱۵.۸۶ متر و بردی در حدود ۱۹۵۰ کیلومتر و هدایت اینرسیایی دارد.

 

سجیل

 

موشک سجیل نیز مانند قدر و عاشورا در نیمه دوم دهه ۱۳۸۰ خورشیدی معرفی شده و برخی آنرا برترین موشک بالستیک ایرانی می دانند. گواه این مدعا اعتراف کارشناسان خود دشمن در نبود مشابه خارجی برای سجیل است. سجیل اولین موشک دوربرد سوخت جامد ایران و به احتمال بسیار بالا خط شکن موشک های ایرانی در جهت محو اسرائیل از روی نقشه (در صورت نیاز به استفاده از عامل نظامی) خواهد بود. این به دلیل سامانه پرتاب متحرک با قابلیت حمل موشک آماده پرتاب است. 

این موشک به دلیل استفاده از سوخت جامد به سرعت و ظرف چند دقیقه آماده پرتاب شده و پس از شلیک نیز پرتابگر آن به سرعت محل را ترک می کند. این ویژگی باعث کاهش احتمال نابودی موشک قبل از پرتاب می شود. همچنین به دلیل شتاب بسیار بالای سجیل امکان ردگیری آن برای دشمن در فازهای اولیه پرتاب بسیار کم و عملآً شانس دشمن برای انهدام سجیل در طی پرواز ناچیز است.

 برد سجیل نیز ۲۰۰۰ کیلومتر عنوان و تاکنون در دو نمونه سجیل ۱ و ۲ معرفی شده که خود نشانگر تلاش صنایع مربوطه برای بهسازی آن است. این موشک از نوع دو مرحله ای بوده که پس از اتمام سوخت مرحله اول، این بخش از موشک جدا شده و مرحله دم روشن می شود. با اینکار بخشی از جرم بدنه که خالی شده و باز اضافه محسوب می شود از موشک جدا شده و به افزایش برد کمک می کند.

 

ایران در کمتر از ۹ دقیقه اسرائیل را نابود می کند

 

سجیل جزو موشک های از مجموعه موشک های بالستیک کشور است که با خروج از جو و طی مسیر در چنین ارتفاعی به داخل جو بازگشته و با سرعت حدود ۱۰ تا ۱۲ ماخ(حدود۳۴۰۰ تا ۴۰۸۰ متر بر ثانیه) به سوی هدف سرازیر می شود که انهدام آنرا برای تمام سامانه های دفاع هوایی موجود ناممکن کرده است. این نکته نشانگر پیشرفت فناوری موشکی کشور در رسیدن به چنین دستاورد مهمی است. همچنین فناوری سوخت جامد مرکب که در این موشک استفاده شده علاوه بر ویژگی های رانشی مطلوب، عمر انبارداری بالایی را نیز برای این موشک به دنبال دارد.

 

چرا امکان استفاده از سیستم های ضد موشکی علیه ایران وجود ندارد؟

 

موشک ۲۳۶۲۳ کیلوگرمی سجیل، در زمان ۸۳۵ ثانیه(۱۳ دقیقه و ۵۵ ثانیه) به بیشینه برد خود می رسد. این موشک طولی در حدود ۱۷.۵۷ متر، ۱.۲۵ متر قطرو سر جنگی به جرم ۵۰۰ کیلوگرم از نوع جدا شونده دارد که این دو ویژگی یعنی حجم کوچک هدف و سرعت باالای آن؛ احتمال موفقیت دشمن را در استفاده از سیستمهای ضد موشک خود به حداقل می رساند. سامانه های هدفگیری ناوبری و هدایت سجیل دقت بسیار بالایی را برای آن به ارمغان آورده اند که برای این موشک ارزش عملیاتی زیادی را ایجاد کرده است. 

موشک سجیل ۲ از سوخت جامد استفاده میکند که نسل جدیدتری از سوخت موشک به شمار میرود. همچنین این موشک از سرعت و دقت بیشتری در برخورد با هدف بهره برده و از عملکرد منحصر به فردی در سیستم ناوبری به نسبت دیگر موشکهای زمین به زمین ایران برخوردار است. 

موشک های سوخت مایع با توجه به نیاز به شارژ شدن سوخت در مخازن پیش از پرتاب، زمان آماده سازی زیادی دارند. در این حالت امکان شناسایی موشک پیش از پرتاب وجود دارد. برای رفع این مشکل از سال ها پیش سیلوهای زیرزمینی برای پرتاب موشک های بالستیک در نقاط مختلف کشور ساخته شده می توان موشک شارژ شده و آماده شلیک را تا چند ماه در آنها نگاه داشت. 

با توجه به تعداد زیاد این سیلوها پس از رسیدن زمان تخلیه هر موشک، تعداد زیادی موشک دیگر در سایر سیلوها وجود دارند که آماده پرتاب هستند. بدین ترتیب از موشک های سوخت مایع کشور نیز می توان برای حمله اولیه به دشمن استفاده نمود. 

تمامی موشک های بالستیک نامبرده از نظر سامانه های هدایت و برای کاهش بازتاب راداری بهسازی شده آماده شلیک به سوی دشمن هستند. از نظر تعداد به اذعان کارشناسان خارجی تعداد موشک های ایرانی شلیک شونده به اسرائیل در هر روز ده ها فروند و برای چند ماه می تواند، باشد.

 

[ چهارشنبه 1390/11/26 ] [ 4:20 ] [ محمد قنبری ] [ ]
 

در این روزگار، واژه‌های جهانی شدن و انقلاب اطلاعات بسیار به چشم می‌خورد. موضوع جهانی شدن مدتی است کانون توجه عده ای گرفته است. برخی جهانی شدن را این گونه تعریف می‌کنند: «جهانی شدن به فرآیندی اطلاق می‌شود که طی آن جریان آزاداندیشه، انسان، کالا، خدمات، و سرمایه دردنیا میسر می‌شود.[1]»

«مانوئل‌کاستلز» این‌گونه اشاره‏ به وضعیت دگرگونه‌ی کنونی دارد: «عصر اطلاعات، جبر تکنولوژیکاست ... جهانی شدن و اطلاعات‌پردازی، ساختارهای بنیادین جوامع ما در سرتاسر جهان‌اند... فضای مجازی هم اکنون این قلمرو همگانی را پدید آورده است.»

باید دقت داشت که در پی ارایه‌ی نظریه‌ی جامعه‌ی جهانی و جهانی شدن و یک‌پارچه شدن آن، طرح بنیان انقلاب اطلاعاتی به وجود آمد. چرا که اگرجهان به صورت یک‌پارچه و جهانی واحد شود، بایستی اطلاعات و امکانات و هر آن‌چه در آن نیز هست یکسان و واحد شود تا به طورمشخص بتوان گفت جهانی شدن صورت گرفته است.

در این راستا اطلاعات بایستی به سرتاسر کشورها رسیده و منعکس شود که این مورد را انقلاب اطلاعاتی گویند. اطلاعات، حاکم بر جهان است. در ادامه به این موارد بیش‌تر خواهیم پرداخت.

انقلاب اطلاعاتی

انقلاب نوین اطلاعاتی به این معنا که تا قبل از رنسانس در غرب، مبنای قدرت، زور، قهر و سلطه بود و هر کس زورش بیش‌تر بود، قدرتش نیزبیش‌تر بود. بعد از این دوره، قدرت، زمین شد ولی در پی انقلاب صعنتی اول و دوم در قرون 18 و 19 مبنای قدرت از زمین به ابزار تولید و سرمایه منتقلگردید.

به این معنا که هر کس توانایی تولید ابزار و جنگ افزارهای نظامی را داشت، قدرتمندبود و جنگ سرد آمریکا و شوروی نیز بر سر این دو موضوع بود. اما از اواخر دهه‌ی 70 میلادی و با ظهور اینترنت وانقلاب در فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات، مقوله‌ای به نام رسانه وارد معادله‌های قدرتشد.

در مورد رابطه‌ی رسانه و قدرت، سه تئوری وجوددارد:

1. اولین دیدگاه، برخی رسانه را به مشابه ابزاری می‌دانند که در دست سیاست‌مداران و صاحبان کمپانی‌های بزرگ اقتصادی است و رسانه‌ها به خاطر پر هزینه بودنشان، چاره‌ای جز تن سپردن اصحاب و ارباب قدرت ندارند و اگر چه که تلاش کنند خود را مستقل نشان دهند،اما در اصل آنان، ارگان و نهادی وابسته به این افراد هستند. از این رو طرف‌داران این نظریه، هر رسانه‌ای را منسوب به جایی می‌کنند. مثلاً این که روزنامه‌ی «نیویورک تایمز» وابسته به دموکرات‌ها در آمریکاست یا ...

2. دومین دیدگاه، در مورد رابطه‌یقدرت و رسانه مربوط به کسانی است که رسانه، خود صاحب قدرت و اراده‌ی کامل برای تولید، انتقال و القای پیام است. به عبارت دیگرطرف‌داران این نظریه رسانه‌ها راحلقه‌ی مفقوده‌ی زندگی بشر می‌دانند.

3. سومین دیدگاه، مربوط به تعامل میان قدرت و رسانه است. این نظریه در پی جلوه‌گر شدن نقاط ضعف دو نظریه‌ی بالا بیان شد که بر رابطه‌ی تعاملی و دوجانبه‌ی قدرت اعم از سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و نظامی با رسانهتأکید می‌کند.

«به این معنا که رسانه ضمن این که مزدور و سرسپرده‌ی ارباب قدرت نیست در عین حال، سر جنگ و ستیز با چارچوب‌های موجود را نیز ندارد.»[2]

این رسانه به میزانی که اگاهانه و مستقل تصمیم بگیرد و در تصمیم سازی‌ها ایفای نقش کند، قدرتمند است. اما برای تحقق عصر اطلاعاتمقدماتی لازم است که هر کشور و شخصی که آن را نداشته باشد، از این دایره خارج شده وهمین نشان از عمومی نبودن این مسأله است. چرا که به علت‌هایمتفاوتی که بعدها ذکر خواهد شد، بسیاری از جوامع، این امکانات مقدماتی راندارند.

امکاناتی از جمله سواد، رایانه، ماهواره، تلفن، تلویزیون، لیزر، فیبر نوری، ریزتراشه‌ها و ... افزون بر این برای این که در این عرصهبتوانیم موفق بوده و مسیر رشد و تکامل را طی کنیم، بایستی هم دسترسی به اینتکنولوژی‌ها داشته باشیم و هم دانش به کارگیری از اینتکنولوژی را در هدف مورد نظرمان داشته و به کار ببندیم که این دو عنصر را بسیاری ازجوامع نداشته از این رو تحقق جهانی بر پایه‌ی اطلاعات، مشکلبه نظر می‌رسد.

نکته‌ی قابل توجه این است که اگر چه تأثیراتی که انقلاباطلاعاتی بر زندگی انسان‌ها می‌گذارد بهطور گسترده در گرو این است که برخی ضروریات این امر در زندگی افراد وجود داشته باشدمانند: خطوط تلفن و .. - چه این که اگر خط تلفنی نباشد امکان اتصال با دیگران درکشورهای دیگر و ارتباط اینترنتی و در نتیجه انتقال اطلاعات توسط سرویس‌های اطلاعاتی وجود ندارد - اما در صورت نداشتن این‌ها، این طور نیست که زندگی روزانه‌یانسان‌ها خالی از اطلاعات باشد.

در قدیم بسیاری از آموزه‌ها از راه کلام و سینه به سینهمنتقل می‌شده و اطلاعات نیز از این راه منتقل می‌شدند منتهی همه از یک مجرای زمینی و انسانی بوده و این امر در یکمحدوده‌ی خاصی است. به این صورت که اطلاعات از دیگر کشورهانمی‌رسید و اگر می‌رسید باز هم از راهفردی که به آن جا سفر کرده است به افراد خواهد رسید. منتهی نکته‌ای که در انقلاب اطلاعاتی وجود دارد، سرعت، گستردگی و بمباراناطلاعاتی است که وجود دارد.

این که با اتصال چند ثانیه‌ای، بسیاری از اطلاعات دردسترس خواهد بود و به طور وسیع، امکان خبرگیری وجود دارد و افزون بر این، خود نیزمی‌توانیم به تولید اطلاعات - البته به صورتی خاص - بپردازیم. با این همه، زمانی که این ضروریات انقلاب اطلاعاتی موجود باشد، زندگی انسان‌ها، تحت تأثیر قرار گرفته و دست خوش تغییراتی در زمینه‌های مختلف می‌شود. برخی از این تغییراتعبارت‌اند از:

1. به وجود آمدن درک خاصی از دیگران از راه کانال رسانه‌ها، تکنولوژی‌ها و آشنایی با فرهنگ، افکار، رفتار وانتظارهای دیگر ملت‌ها ...

2. ایجاد ارتباط با دیگر انسان‌ها بهوسیله‌ی رایانه و ویدئو کنفرانس‌ها و ...

3. ایجاد مشارکت جهانی در پخش اطلاعات ...

و ... که در این مقاله سعی داریم به بیان دو نمونه‌یاین تغییرات در روابط انسانی و آموزش بپردازیم.

تأثیر انقلاب اطلاعاتی در روابط انسانی

انقلاب اطلاعاتی و حضور کاربران مختلف در این فضا، باعث ایجاد روابط انسانی جدیدی می‌شود که این امر نیز در جای خود قابل بحث است که آیااین نوع رابطه‌ها می‌تواند جایگزینروابط انسانی خارج از فضای مجازی شود یا خیر. در هر صورت انقلاب اطلاعاتی هم نزدیککننده و ایجاد کننده‌ی روابط انسانی است و هم دور کننده‌ی روابط میان افراد است.

با انقلاب اطلاعاتی اگر چه که به قول استاد «کمالی‌پور»، باعث ایجاد قهوه خانه‌های رایانه‌ای می‌شود و همین، فضایی برای جمع شدنانسان‌ها، صحبت، گپ و گفت‌وگو می‌شود اما، به طور محسوسی روابط چهره به چهره را کاهش می‌دهد. کارمندان استخدامی جوامع امروز، دور کار بوده و این امر، بهطور محسوسی انسان‌ها را از روابط اجتماعی دور کرده است. جامعه‌ای که در اسلام برای آن اهمیت فوق العاده‌ای قایل شده‌اند. به این که حتی نگاه خداوندبه جمع، نگاهی پر برکت‌تر است تا به فرد. در روایتی از پیامبرگرامی اسلام(صلی‌الله‌علیه‌وآله) این گونه نقل شده است:

«ما تکرهون فی الجماعة خیر مما تحبون فی فرقة، فی الجماعة رحمة و فی الفرقة عذاب.»[3]

مشکلات ناشی از کار جمعی که مورد پسند شما نیست، بهتر است از آن چه که در کار انفرادی می‌پسندید. چرا که در کار جمعی رحمت است و تفرقه موجبرنج است. این دسته روایات، بسیار است که برکت، توفیق و رحمت الهی را بر کار جمعی ونیز حضور در اجتماع مسلمین می‌داند و از این رو حتی سفارش بهارتباطات چهره به چهره هم شده است.

در روایتی از امیرالمؤمنین علی(علیه‌السلام) این گونهآمده است:

« سَبب الفُرقة الاختِلافُ.‏» [4]

پراکندگی سبب اختلاف می‌شود.

فاصله‌ی روابط رو در روی انسانی و کم شدن ارتباطات چهرهبه چهره، به عنوان ویژگی مهم عصر ارتباطات بیان شده است و در نتیجه‌ی این کاهش، ایجاد حس بی‌اعتمادی به دیگراننیز شکل می‌گیرد. زمانی که انسان‌ها بایک‌دیگر تعامل‌های رو در رو نداشتهباشند، از برخی بایسته‌های رفتاری اخلاقی فاصله گرفته و گاهاًدچار چالش نیز می‌شوند.

زمانی که در فضای ارتباطات، قدرت بر پایه‌ی اطلاعاتپایه‌ریزی شود و ارتباطات چهره به چهرهکم شده و در نتیجهتعلقات روحی و احساسی بین افراد کم‌تر شود، چه بسا انسان دستخوش خوی حیوانیت خود شده و خودخواهی را پیشه گیرد و برای نفع شخصی خود، به فروشاطلاعات دیگر انسان‌ها پرداخته تا کسب قدرتیکند.

این گونه است که فرهنگ ایثار، از خود گذشتگی، اعتماد، حسن ظن و ... از میان انسان‌ها رخت بر می‌بندد. چرا کهتمایل‌های خود را دیده و رشد خود را در پخش اطلاعات افرادمی‌داند، از این رو این منفعت طلبی و عدم تعلقات چهره به چهرهو پراکندگی، باعث می‌شود بر اصول انسانی پا گذاشته و به اصلاحاز منافع شخصی خود به خاطر دیگری نگذرد و در استمرار این روند است که بی‌اعتمادی بر جوامع حاکم می‌شود چرا که گوییهمه در صدد برملا کردن اطلاعات شخصی انسان‌ها هستند وجامعه‌ای که پایه‌اش بر بی‌اعتمادی باشد، جای ایمن و آرامی برای زندگی نیست.

این‌ها همه از آسیب‌های عصرارتباطات است که شاکله‌ی روحی و روانی انسان و روابط انسانیرا تحت تأثیر قرار می‌دهد. از این رو دو ویژگی و مشخصه‌ی مهم عصر ارتباطات، کاهش ارتباطات چهره به چهره و ایجاد احساسبی‌اعتمادی به دیگران است که هر دوی این دو مؤلفه در کلاممعصومین(علیهم‌السلام)، مورد نهی قرار گرفتهاست.

آسیب‌های انقلاب اطلاعاتی در روابط انسانی

زمانی که پایه و مبنای عصر اطلاعات بر اطلاعات است، انسان‌های حاضر در این عصر دچار آسیب‌هایی می‌شوند که مورد مذمت دین مبین اسلام است. برخی از این آسیب‌ها عبارت اند از:

1. جست‌وجو در حریم شخصی و احوالات دیگران برای کسب اطلاعات و گسترش و فروش اطلاعات

خداوند تبارک و تعالی به طور صریح در قرآن بیان می فرمایند:

«یا ایها الذین آمنوا اجتنبوا کثیراً من الظن، ان یعض الظن اثم و لا تجسسوا و لا یغتب بعضکم بعضاً ایحب احدکم ان یاکل لحم اخیه میتا فکرهتموه و اتقوالله ان الله تواب رحیم» [5]

ای مؤمنان از بسیاری از گناهان پرهیز کنید، چرا که بعضی از گمان‌ها گناه است و در کار دیگران تجسس مکنید؛ و بعضی از شما از بعضیدیگر غیبت نکند، آیا هیچ کدام از شما خوش دارد که گوشت برادر مرده‌اش را بخورد که از آن تنفر دارید؛ و از خداوند پروا کنید کهبی‌گمان خداوند توبه پذیر مهرباناست.

در حدیثى از پیامبر اکرم(صلى‌الله‌علیه‌وآله) چنین نقل شده است که فرمودند:

«یا مَعْشَرَ مَنْ اَسْلَمَ بِلِسانِهِ وَ لَمْ یُسْلِمُ بِقَلْبِهِ لا تَتَّبِعُوا عَثَراتِ الْمُسْلِمینَ، فَاِنّهُ مَنْ تَتَبَّعُ عَشَراتِ الْمُسْلِمینَ تَتَبَّعُ اللّهُ عَثْرَتَهُ وَ مَنْ تَتَبَّعُ عَثْرَتَهُ یُفْضِحْهُ»[6]

اى گروهى که با زبان مسلمان شده‌اید اما دل شما اسلامرا نپذیرفته است، از لغزش‌هاى مسلمانان جست‌وجو مکنید، چرا که هر کس تجسس درباره‌یلغزش‌هاى مسلمین کند، خداوند از لغزش او جست‌وجو خواهد کرد و هر کس که خداوند از لغزش او جست‌وجو کند، رسوایش خواهد نمود.

و امیرمؤمنان علی(علیه‌السلام) نیز در این باره می‌فرمایند:

«مَنْ بَحَثَ عَنْ اَسْرارِ غَیرِهِ اَظْهَرَاللّهُ اَسْرارَهُ»[7]

کسى که اسرار دیگران را تفتیش کند، خداوند اسرار او را بر ملا مى‌سازد.

2. رواج نمّامی و سخن چینی

نمامی و سخن چینی که قالب‌هایی برای پخش اطلاعات درانقلاب اطلاعاتی می‌باشند، باعث ایجاد اختلاف و تفرقه می‌گردد چنانچه قبل‌تر هم ذکر شد، این اختلافنیز باعث پراکندگی جوامع انسانی می‌شود. دشمن‌ترین افراد نزد خدا کسانی هستند که برای سخن چینیبین دوستان کوشش می‌کنند و جمعیت‌هایمتشکل را پراکنده می‌سازند و کارشان تفرقه‌افکنی میان انجمن‌ها و عیب‌جویی از پاکان و نیکان است. پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) می‌فرمایند:

«قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه وآله أَلَا أُنَبِّئُکُمْ بِشِرَارِکُمْ قَالُوا بَلَی یَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ الْمَشَّاءُونَ بِالنَّمِیمَةِ الْمُفَرِّقُونَ بَیْنَ الْأَحِبَّةِ الْبَاغُونَ لِلْبُرَآءِ الْمَعَایِب»[8]

یا شما را به بدترین افرادتان آگاه نکنم؟ عرض کردند: بله، ای رسول خدا ! فرمود: بدترین افراد آن‌هایی هستند که به سخن چینی می‌روند و در میان دوستان جدایی می‌افکنند و درجست‌وجوی عیب برای افراد صالح و پاکدامن می‌گردند.

3. افزون شدن غیبت و گناهان اخلاقی دیگر مانند سوء ظن، کج خلقی، عصبیت، خشم، سرزنش کردن و ... که همه‌یاین‌ها مورد مذمت دین مبین اسلام می‌باشد.

در روایتی، رسول اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) در تعریف غیبت که قالبی برایانتقال اطلاعات در عصر ارتباطات و انقلاب اطلاعاتی است، می‌فرمایند:

«أَتَدرونَ مَا الغیبَةُ؟ قالوا: اَللّه‏ وَ رَسولُهُ أَعلَمُ، قالَ: ذِکرُکَ أَخاکَ بِما یَکرَهُ قیلَ: أَرَأَیتَ إِن کانَ فى أَخى ما أَقولُ؟ قالَ: إِن کانَ فیهِ ما تَقولُ فَقَدِ اغتَبتُهُ وَإِن لَم یَکُن فیهِ ما تَقولُ فَقَد بَهَتَّهُ»[9]

آیا مى‏دانید غیبت چیست؟ عرض کردند: خدا و پیامبر او بهتر مى‏دانند. فرمودند: این که از برادرت چیزى بگویى که دوست ندارد. عرض شد: اگر آن چه مى‏گویم در برادرم بود چه؟ فرمودند: اگر آن چه مى‏گویى در او باشد، غیبتش کرده‌اى و اگر آن چه مى‏گویى در او نباشد، به او تهمت زده‏اى.

در عصر ارتباطات و اطلاعات، زمانی که بنا، پایه و قدرت بر اطلاعات شد، همه می‌کوشند تا اطلاعات نابی را از محیط پیرامون خود به دیگران بدهند و همین امر، باعث بروز تجسس در رفتار دیگران، سخن چینی، غیبت و تهمت و به دنباله‌ی آن دیگر صفات رذیله‌ی اخلاقی می‌شود که مورد مذمت امامان معصوم قرار گرفته است. نهی می‌فرمودند.

در عصر ارتباطات و اطلاعات، زمانی که بنا، پایه و قدرت بر اطلاعات شد، همه می‌کوشند تا اطلاعات نابی را از محیط پیرامون خود بهدیگران بدهند و همین امر، باعث بروز تجسس در رفتار دیگران، سخن چینی، غیبت و تهمت وبه دنباله‌ی آن دیگر صفات رذیله‌یاخلاقی می‌شود که مورد مذمت امامان معصوم قرار گرفتهاست.

چه بسا در بین این انتقال اطلاعات و خرید و فروش اطلاعات، موارد نادرستی هم پیش آید که صحت خبری نداشته و آن گاه است که باب تهمت نیز باز شده و این مورد، اثر مخربی در قلب و روح انسان بر جای می‌گذارد به طوری که اساسو پایه‌ی ایمان فرد را بر هم می‌زند. امام صادق(علیه‌السلام) این اثر مهم را این گونه می‌فرمایند:

«اِذَا اتَّهَمَ المُؤُمِنُ اَخاهُ اِنماثَ الایمانُ مِن قَلبِهِ کَما یَنماثُ المِلحُ فِى الماءِ»[10]

هرگاه مؤمن به برادر [دینى] خود تهمت بزند، ایمان در قلب او از میان مى‏رود، هم چنان که نمک در آب، ذوب مى‏شود.

و از بین رفتن ایمان در قلب همان و عدم رضایت پروردگار و جایگزین شدن سختی، بلا، مصیبت و عذاب به جای خیر، برکت و رحمت الهی همان و در پی همین غیبت‌ها، تهمت‌ها و عیب‌جویی‌ها، افراد به سرزنش یک‌دیگر خواهند پرداخت کهاین امر، خود نیز عاملی می‌شود برای گسترده شدن خطاها واشتباه‌ها، چرا که کسی که به معصیتی و خطایی، دیگری را سرزنشکند خود نیز به آن مبتلا خواهد شد.

امام صادق(علیه‌السلام) می‌فرمایند:

«مَنْ عَیَّرَ مُؤْمِناً بِذَنْبٍ لَمْ یَمُتْ حَتَّى یَرْکَبَه»[11]

ابو عبداللَّه صادق (علیه‌السلام) گفت: «هر کسبنده‌ی مؤمنى را به خاطر گناهى سرزنش کند، نمى‏میرد تا خودنیز به همان گناه دست بزند.»

4. کینه، عداوت، دشمنی و قساوت قلب

در ادامه‌ی تجسس و سخن چینی، پیدا شدن کینه، عداوت،دشمنی و سپس قساوت قلب، از جمله اموری است که مورد مداقه باید قرار گیرد. امامصادق(علیه‌السلام) به بیان نکات مهمی در این زمینهپرداخته‌اند و عامل دشمنی را سخن چینی که جزو ابتدایی‌ترین کار در عرصه‌ی خرید و فروش اطلاعات است،می‌دانند:

امام صادق(علیه‏السلام):

«اِنَّ مِن اَکبَرِ السِّحرِ النَّمیمَةَ یُفَرَّقُ بِها بِینَ المُتَحابَّینِ وَ یُجلَبُ العَداوَةُ عَلَى المُـتَصافِیَینِ وَ یُسفَکُ بِها الدِّماءُ وَ یُهدَمُ بِها الدُّورُ وَ یُکشَفُ بِها السُّتورُ وَ النَّمّامُ اَشَرُّ مَن وَطى‏ءَ عَلَى الرضِ بِقَدَمٍ»[12]

بزرگ‏ترین جادو، سخن‏چینى است؛ زیرا با سخن‏چینى، میان دوستان جدایى مى‏افتد، دوستان یک دل با هم دشمن مى‏شوند، به واسطه‌ی آن خون‏هاریخته مى‏شود، خانه‏ها ویران مى‏گردد و پرده‏ها دریده مى‏شود. سخن‏چین، بدترین کسىاست که روى زمین راه مى‏رود.

5. ظهور فساد، معصیت و منکرات در سطح جامعه

زمانی که این نوع رفتارها در جوامع زیاد شود، فساد و انحراف در جامعه افزایش می‌یابد. چرا که اکثر این رفتارها ریشه‌ی باطنی داشته و از درون به افساد انسان‌هامی‌پردازد. زمانی که انسان از درون فاسد شد و رو به تباهیگذاشت، این فسادش در ظاهر و جامعه بروز پیدا می‌کند. امامصادق(علیه‌السلام) ارتباط بین ظاهر و باطن را این گونه بیانمی‌کنند:

«فساد الظّاهر من فساد الباطن و من أصلح سریرته أصلح اللَّه علانیته و من خاف اللَّه فی السّرّ لم یهتک ستره فی العلانیة و أعظم الفساد أن یرضى العبد بالغفلة عن اللَّه و هذا الفساد یتولّد من طول الأمل و الحرص و الکبر، کما أخبر اللَّه عزّ و جلّ فی قصّة قارون فی قوله: وَ لا تَبْغِ الْفَسادَ فِی الْأَرْضِ إِنَّ اللَّهَ لا یُحِبُّ الْمُفْسِدِینَ. و کانت هذه الخصال من صنع قارون و اعتقاده؛ و أصلها من حبّ الدّنیا و جمعها»[13]

امام صادق(علیه‌السلام): فساد ظاهر برخاسته از فسادباطن است. آن کس که نهانش را درست کند، خداوند آشکارش را نیز درست خواهد کرد و آنکس که در نهان از خداى بترسد، در عیان پرده از راز او نیفتد. بزرگ‌ترین فساد و تباهى آن است که بنده به غفلت‏ ورزیدن از خداوند رضادهد و این فساد از آرزوى دراز و آزمندى و تکبر نتیجه مى‏شود.

6. عذاب الهی و از میان رفتن رحمت و برکت خداوند به علت معصیت‌ها

زمانی که این انحراف‌ها، سوء اخلاق‌ها و معصیت‌ها در جامعه زیاد شود، زمانی استکه رحمت الهی رخت بر می‌بندد و عذاب خداوند بر انسان نازلمی‌شود. امیرمؤمنان علی(علیه‌السلام) دراین باره فرموده‌اند:

«اِذا ظَهَرَتِ الجِنایاتُ ارتَفَعَتِ البَرَکاتُ»[14]

هرگاه گناهان آشکار شوند، برکت‏ها از میان مى‏رود.

توجه به این نکته را نیز باید مد نظر داشت که بی‌اعتمادی که در نتیجه‌ی کاهش ارتباطاتچهره به چهره وخرید و فروش اطلاعات به وجود می‌آید، خرید و فروش ابزارهایامنیتی از قبیل دوربین‌های مخفی، آژیر خطر، چراغ‌های خطر، قفل‌های الکترونیکی، بوق‌های هشدار دهنده، نرم افزارهای ضدجاسوسی و ... را پر رونق‌ترین تجارت عصر ارتباطات، قرار داده است که البته این، یک تجارتراکد می‌باشد چرا که خودمان، به جاسوسی اطلاعات پرداخته و بهتولید نرم افزارهای جاسوسی می‌پردازیم و از طرفی هزینه کردهتا این اطلاعات به سرقت نرود و به تولید نرم افزارهای ضدجاسوسی روی می‌آوریم.

این تجارت، نه تنها سودمند نیست بلکه باعث رکود اقتصاد نیز می‌شود و رشد اقتصادی را در پی نخواهد داشت که این مسأله در جای خود قابل بحثمی‌باشد. افزون بر موارد یاد شده، افرادی که هنوز به یکشاکله‌ی فکری و ارزشی قوی نرسیده‌اند،به خصوص جوانان که در ابتدای کسب بینش هستند، با تکیه‌یزیادشان بر اطلاعاتی که از رسانه‌های مختلف به دست می‌آورند، دچار آسیب در بینش خواهند شد. این آسیب در افکار ونحوه‌ی نگاه ما از جهان و نگرش ما به دیگران و نحوه‌ی کنش و تعامل ما با دیگران بروز خواهد داشت.

پس رسانه‌ها می‌توانند نقش مهمیرا در بینش افراد بازی کنند. از این رو بایستی قبل از این که ذهن جوانان و یا دیگرمردمان، از آموزه‌های خدشه‌دار رسانه واصحاب قدرت پر شود، معیارها، اصول و سنت‌های تغییر ناپذیر رابه آنان آموخت تا از این دریچه، آسیب کم‌تری وارد شود وراه‌های کسب حقیقت و استفاده‌ی درست وبهینه را از اطلاعات موجود به آنان آموخت و آنان را به مبانی که رسانه‌ها برای نفوذ بر دیگران از آن‌ها استفادهمی‌کنند، آگاه کرد.

در انقلاب اطلاعاتی، به خاطر حاکمیت رسانه‌ها و این کهرسانه‌ها اطلاعات مختلف را به انسان‌هامی‌دهند، سه آسیب در این زمینه پیش می‌آید. این که نگرش ما نسبت به جهان، به اطلاعاتی است که از راهرسانه‌ها به خورد مردم داده شده و همین نگرش، زمینه ساز تفکرو بینش ما نسبت به فرهنگ‌ها و جوامع مختلف می‌شود و همین اطلاعاتی که رسانه‌ها می‌دهند، نگرش ما را به دیگران نیز می‌سازد وزمانی که ما نسبت به دیگری، با بینش و نگرش خاصی روبه‌روباشیم، نحوه‌ی تعامل و کنش ما را نیز تحت تأثیر قرار داده وطبق همان نگرش، به کنش متقابل می‌پردازیم. این‌ها همه در اثر بمباران اطلاعات و دادن اطلاعات توسط رسانه‌ها می‌باشد. به عبارت دیگر جهان و انسان‌های پیرامون خود را از دریچه‌ی رسانه‌ها می‌بینیم.

*نتیجه

انقلاب اطلاعاتی، دارای فوایدی است، اما با تمام این سودمندی‌ها، مهم‌ترین وجه زندگی اجتماعی که همان گستردگیروابط انسانی و ارتباطات چهره به چهره است را به طور فزآینده‌ای دست خوش آسیب قرار می‌دهد. آسیب‌هایی که در زمینه‌های نگرش ما به جهان،دیگران و نحوه‌ی کنش متقابل ما با دیگران است.

به طوری که این آسیب برای جامعه‌ی ایمانی، نه تنهادارای ضررهای دنیوی است بلکه جلب کننده‌ی عذاب و ضررهای اخروینیز هست. پس بایستی با توجه به نقیصه‌های بسیاری که یاد شد، راهکارهایی را برای حفظ روابط رو در روی انسانی و گسترش اخلاقیات و نهادینه ساختن این‌ها به صورت ملکه در انسان‌ها، یافته و عملی سازیم.(*)

پی‏نوشت‏ها:

1. . http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%D8%AC%D9%87%D8...

2. برگرفته از http://www.shaaer.com/articles/viewarticle-28177.aspx

3. متقی هندی، کنز العمال، مؤسسه الرساله بیروت، ج3، ص266 .

4. غرر الحکم و درر الکلم ، ص:466 .

5. سوره حجرات ، آیه 12.

6. اصول کافى، ج2، صفحه 354، حدیث 4

7. شرح غررالحکم، ج 5، صفحه 371، حدیث 8799

8. کافی ج2، ص369

9. الترغیب والترهیب، ج3، ص515، ح31

10. کافی ج2، ص356

11. کافى، ج 2، ص 361، ح 1

12. بحارالأنوار، ج 63، ص 21، ح 14

13. الحیاة با ترجمه احمد آرام ج‏4 ص : 35

14. غررالحکم، ح4030

* زینب گلاب بخش؛ محقق و نویسنده

[ چهارشنبه 1390/11/26 ] [ 4:18 ] [ محمد قنبری ] [ ]
 

نام اثر: مدیریت بحران‌ها (تهدیدها، تنگناها و فرصت‌ها)

مترجمان: محمدجواد زنگنه اینالو- قاسم محمدعلی‌پور یامچی

ناظر تخصصی: مهدی محمد دوست و عباس تاجیک

ویراستار علمی ترجمه: سعید کافی

ویراستار ادبی: معصومه پرتویان

با همکاری: دانشکده و پژوهشکدة فرماندهی و ستاد و علوم دفاعی

طراح جلد: حمیدرضا سیف‌زاده

حروف‌نگار و صفحه‌آرا: معصومه احمدی

نوبت چاپ: اول (پاییز 1385)

شمارگان: 500 نسخه

شابک: X- 61- 8886- 964

تهران: ستاد مشترک سپاه- معاونت آموزش و نیروی انسانی- مرکز برنامه‌ریزی و تألیف کتاب‌های درسی   تلفن: 77717203

 

فهرست مطالب

مقدمة مترجم

بخش اول- مقدمه

    فصل اول- دنیای متحول بحران و مدیریت بحران

    فصل دوم- از بحران تا اوضاع عادی: سایة بلند سیاست پس از بحران

بخش دوم- چگونگی ایجاد و تشدید بحران‌ها: ابعاد مراحل اول و دوم

    فصل سوم- شورش‌های لس‌آنجلس: تحقیقی درخصوص بحران ناتوانی

    فصل چهارم- احتراز از جنگ و پذیرش شکست: بحران صربرنیتسا، ژوئیة 1995

    فصل پنجم- پروندة استفان لارنس: پلیس کلان‌شهر لندن در بحران

    فصل ششم- از قومیت‌گرایی تا نسل‌کشی در رواندا

بخش سوم- پاسخ به بحران‌ها: تصمیم‌گیری، رهبری و هماهنگی

    فصل هفتم- تصمیم‌گیری در بحران: فاجعة پایپر آلفا

    فصل هشتم- یادگیری سازمانی از مخاطرات ناشی از زمین‌لرزه: زمین لرزه‌های سال 1999 دریای مرمره و دوزجه در ترکیه

    فصل نهم- از سانحه تا فاجعه: واکنش به سانحة سقوط هواپیمای هرکولس

    فصل دهم- بحران جنون گاوی: نقش کارشناسان و مدیریت بحران در اروپا

بخش چهارم- سایة بلند بحران‌ها: سیاسی‌سازی، آسیب‌ها و عبرت‌گیری‌ها

    فصل یازدهم- از بحران تا فاجعه: ترور پالمه

    فصل دوازدهم- ماهیت متغیر بحران: بازسازی سانحة هواپیمای بولمر

    فصل سیزدهم- سقوط هواپیمای پرواز شمارة 800: هواپیمایی خطوط هوایی ترانس ورلد

    فصل چهارم- بحران و اصلاحات در بلژیک: پروندة دتروی و نظام کیفری این کشور

بخش پنجم- چالش‌های مدرن‌سازی: تبعات ناخواسته و بحران‌های آتی

    فصل پانزدهم- فاجعة آتی فناوری اطلاعات: بررسی نظری

    فصل شانزدهم- بیماری‌های همه‌گیر ویروسی: گذشته و آینده

    فصل هفدهم- بحران‌های محیطی ناگهانی و خزنده در روسیه

    فصل هجدهم- آب و جهانی‌سازی اقتصاد: بحران پیش‌رو

    فصل نوزدهم- آماده‌سازی قبل از وقوع حوادث: تلاش مستمر ژاپن برای یافتن بهترین شیوه‌های مدیریت بحران

    فصل بیستم- سیر تکاملی کاهش فاجعه، یک استراتژی بین‌المللی: مفاهیم سیاسی برای آینده

    فصل بیست و یکم- بحران‌های پیش‌رو: نظریه‌ها و یافته‌ها

 

مقدمة مترجم

کتاب حاضر در سال 1989 تحت عنوان «کنار آمدن با بحران‌ها» توسط نویسندگان همین کتاب منتشر گردید. در آن کتاب مطالبی مطرح شده بود که به فعالیت‌های تروریسم و بلایای طبیعی که در دهه‌های 1970 و 1980 در بسیاری از کشورهای اروپایی و امریکایی رخ داده بود می‌پرداخت. با پیشرفت بلایا و پدید آمدن شکل‌های مختلف بحران‌های جدید، از جمله بحران‌های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و گسترش حوزه بحران‌پژوهی، نویسندگان یاد شده تصمیم به تجدید چاپ آن گرفتند. اما از آن‌جا که شکل و مطالب تحقیقات جدید با آن‌چه در کتاب قبلی آمده بود به کلی فرق می‌کرد، نویسندگان تصمیم گرفتند آن را با نام جدید «مدیریت بحران‌ها» چاپ نمایند. بنابراین کتاب در سال 2001 تحت همین نام منتشر گردید.

عنوان جدید حاکی از تغییر شناخت و فهم نویسندگان و جامعه از موضوع بحران است نام جدید گویای آن است که دیگر جامعه علمی به بحران به عنوان «تقدیر و بلایای آسمانی محض» اعتقادی ندارد. تلخیص یافته‌ها و مطالعات دهه گذشته در کتاب «مدیریت» خود مرتبط بودن مفهوم بحران را به شکل امروزی آن روشن کرده است و دلیل استفاده آن از اصطلاحی عام نظیر «بحران» به جای واژه‌هایی مانند آشوب، بلایا و… را توضیح می‌دهد. در کتاب سعی شده است کلیه مفاهیم و واژه‌ها همراه با پیشرفت متن توضیح داده شود و تنگناهای پیش‌روی و مکانیسم‌های کنار آمدن با بحران‌ها و راه‌های فرار از بحران به خوانندگان آن نشان داده شود. از آن‌جا که کشور ما از جمله کشورهای بلاخیز دنیا می‌باشد، با مطالعه مطالب و کتب موجود در زمینه بحران تصمیم گرفته شد که این ترجمه و در اختیار مدیران  کشور در سازمان‌ها و ارگان‌های ذی‌ربط قرار گیرد.

از آن‌جا که شناخت خوب موضوع همواره راه‌گشای کار است درخواست می‌کنیم با دیده خوش‌بینانه به موضوعات نگریسته شود که همین ما را بس است. در اینجا لازم می‌دانم از کلیه سروران و عزیزانی که ما در انتخاب، ترجمه، چاپ و انتشار این کتاب یاری نمودند به‌ویژه دکتر محمدباقر ذوالقدر، سردار فتحیان مترجمین و ویراستاران محترم آقایان علی‌پور، کافی، محمددوست و تاجیک تشکر و قدردانی نمایم.

 1-مقدمه: بحران و بحران پژوهی[1]

بحران‌ها جزء ویژگی‌های بارز جوامع امروزی هستند. هیچ‌یک از قاره‌ها و کشورهای جهان، از خطرات، بلایا، مصائب، درگیری، کشمکش، آشفتگی، شورش، بلوا، انقلاب و ترور در امان نیستند. تاریخ کشورها و فرهنگ‌ها، مملو از حوادث شگفت‌آور و بی‌مانندی است که سمبل محنت، خسارت، اضطراب و خطر هستند. اسامی و عناوین این حوادث خود سخن می‌گویند: حادثة تایتانیک، آنفلوآنزای سال 1918 دراسپانیا، دوشنبة سیاه در وآل استریت، دیوار برلین، کانال سوئز، بحران موشکی کوبا، جنگ یوم کیپور، کشتار میدان تیان‌آن‌من، چرنوبیل، بوپال (Bhopal)، توفان آندرو (Andrew)، نورث ریچ (Northridge)، زلزلة کوبه، حادثة کال 007 (KAL007)، جزیرة تنریف (Tenerife)، لاکربی، اوکلاهاما سیتی، کنکورد، انفجار مرکز تجارت جهانی و… این‌ها تعداد اندکی از مثال‌های تاریخی هستند که می‌توان نام برد.

در مدت زمانی طولانی، دانشمندان علوم اجتماعی دید مثبتی نسبت به بحران نداشتند، زیرا بحران را درست در نقطة مقابل تلاش‌های فراوان خود در علوم اجتماعی می‌دانستند که درخصوص موضوع‌ها و اهداف ثابت و معلوم انجام می‌دادند و از مسیرها و الگوها و قواعد قابل سنجش استفاده می‌کردند. دل‌مشغولی سنتی نسبت به نظم اجتماعی و سیاسی، منطق دِسکارتین (Descartin) و اشتیاق به اندیشه و دقت در علوم طبیعی و تجربی، آن‌ها را به شکلی بار آورده بود که ترجیح می‌دادند مسائل اجتماعی و سیاسی را نیز قابل پیش‌بینی، قاعده‌مند و تکرارپذیر ببینند. تحلیل تحولات اجتماعی و سیاسی- و سؤالات مربوط به اختلالات- نیز در همین چارچوب انجام می‌گرفت و بحران نیز واژه‌ای کاربردی به مفهوم تسهیل‌کنندة تغییرات مطلوب تلقی می‌شد و مدیریت بحران به عنوان سازوکاری برای برگرداندن اوضاع به وضع عادی تفسیر می‌شد. قلمرو پژوهش‌های مربوط به بحران نیز- به نوبة خود- برای مدت‌ها مورد تاخت و تاز عوامل طبیعی، دشمنان خارجی و بلایای ناگهانی قرار داشت (رزنتال، 1998). بحران‌ها به مثابة مظهر «ناممکن‌ها» مورد مطالعه قرار می‌گرفتند (هویت، 1983) و بلایای طبیعی به عنوان چهرة اصلی بحران، این مفهوم از «ناممکن‌ها» را تجسم می‌بخشید: بلای طبیعی یک مشیت الهی ناخواسته، غیرمنتظره، بی‌سابقه و تقریباً مهارنشدنی است که منشأ بی‌اعتقادی و بی‌ثباتی‌های گسترده می‌شود. بحران‌ها، بلاهایی تلقی می‌شدند که برای جوامع مرگ و نابودی به ارمغان می‌آوردند و قبل از این‌که از ذهن‌ها محو شوند، بیانگر مصیبت و ویرانی بودند. آن‌ها مهم‌ترین تهدید کشورها تلقی می‌شدند: مانند جنگ، انقلاب و شورش که قدرت ملی و عوامل و مؤلفه‌های آن را دستخوش تغییر قرار می‌دادند. بحران‌ها، رویدادهای آشکاری بودند که به‌راحتی آثار خود را درزمان و مکان به جای می‌گذاشتند و لازم نبود از چشم جهانیان مخفی نگه داشته شوند.

این مفهوم از بحران، برای جهان امروز؛ با مرزهای در نوردیده شده، پیشرفت‌های اعجاب‌انگیز فناوری و سرعت‌های فزاینده‌ای، بسیار نارسا و محدود است. از این پس بحران نمی‌تواند به مثابة عوامل خارجی زندگی روزمره و تهدیداتی که در «مکانی دوردست» در کمین انسان‌هاست، تلقی شود، بلکه به بخشی از دنیای ما و جزئی از شیوه و راه و رسم زندگی انسان‌ها تبدیل شده است.

بهتر است بحران‌ها را به مثابة دوره‌ای از شورش‌ها و فشارهای جمعی فرض کرد که الگوهای مرسوم را به ریخته و ارزش‌های بنیادین و ساختارهای نظام اجتماعی را بر پایة روش‌های غیرقابل انتظار و دور از ذهن تهدید می‌کند. (رزنتال، چارلز و تهارت، 1989) امروزه، بحران یک حادثة مجزا و گسسته تلقی نمی‌شود، بلکه فرایندی چند بعدی و چند لایه‌ای است که به شکل‌های پیش‌بینی ناپذیر و نامعین با یکدیگر کنش متقابل دارند. بحران‌های جدید به‌طور فزاینده‌ای با خصیصه‌های پیچیدگی، وابستگی متقابل و سیاسی بودن، مشخص و متمایز می‌شوند. بحران‌های فردا نیز- به نوبة خود- از بحران‌های امروز و دیروز متفاوت خواهند بود.

امروزه بسیاری از اندیشمندان اجتماعی، مقامات دولتی و مدیران مؤسسات و شرکت‌ها بر ضرورت درک این موضوع که بحران چرا و چگونه به وقوع می‌پیوندد، برای جلوگیری از وقوع آن چه کاری می‌توان انجام داد و چگونه می‌توان از وقوع دوبارة آن‌ها جلوگیری کرد،اتفاق نظر دارند.[2] هرچند مطالعات مربوط به بحران و مدیریت بحران شتاب گرفته است، اما طبیعت متحول و متغیر بحران، مصائب و مشکلات مفهومی و نظری زیادی را بر پژوهشگران تحمیل کرده است. بنابراین تحقیقات در مورد بلایا و بحران‌ها باید امری به مراتب فراتر از علایق جامعه‌شناسان بالایا، کاراموزان کاخ سفید و بازرسان کرملین در نظر گرفته شود. در این کتاب، سعی خواهد شد اختلاف بین دیدگاه علوم اجتماعی متعارف و دنیای در حال تحول بحران، از میان برداشته شود و بین آن‌ها رابطه برقرار شود. هم‌چنین نمایی کلی از رویکردی پویا و اقتضایی در مورد بحران‌ها و مدیریت بحران، ارائه خواهد شد که می‌تواند پژوهشگران بحران و فعالان این عرصه را برای برخورد و مواجه شدن با چالش‌های بحرانی امروز و فردا یاری کند.

2-وضعیت فعلی بحران‌پژوهی

در سال‌های اخیر حوزة پژوهش شاهد پیشرفت‌های قابل توجهی بوده است. به‌عنوان نمونه، از وابستگی این حوزه از پژوهش به ریشه‌های عقلانی و ذهنی مطالعات مربوط به بلایا و مطالعات مربوط به درگیری‌های بین‌المللی، کاسته شده است. تفاوت میان «بلایای ساختة دست بشر» و آن‌چه که به مشیت و تقدیر الهی مربوط می‌شود، از میان رفته است (کوارنتلی، 1998؛ اشتاینبرگ، 2000). دغدغه‌های مربوط به رقابت هسته‌ای، به شکل جدیدی از بحران بدل شده است. تکثر مجلات آکادامیک و علمی قدیمی و جدید و ازدیاد عناوینی که در این مجلات مورد بحث قرار می‌گیرند، وسعت یافتن مطالعات بحران را از نظر دامنه و کانون توجه و تمرکز، مورد تأیید قرار می‌دهند.[3]

حوزة مطالعات بحران، دائماً با حجم زیادی از مطالعات موردی جدید که به صورتی فزاینده از وجوه و چشم‌اندازهای مختلف و چند بعدی مورد بررسی قرار می‌گیرند، تقویت می‌شود. علاوه بر این جامعه‌شناسان بلایا، متخصصان روابط بین‌الملل، دانشجویان مدیریت بازرگانی، روانشناسی، مدیریت عمومی، تئوری‌های سازمانی، حقوق، تحلیل خطر و اقتصاد، علاقة شدیدی نسبت به عنوان بحران پیدا کرده‌اند. متخصصان، مقامات و شاغلین در امر بحران نیز علاقة وافری برای بازبینی و تجدیدنظر در تجربیات گذشتة خویش، از خود نشان می‌دهند.

میزان درک از بحران، با توجهی که پژوهشگران به مراحل مختلف بحران‌ها و مدیریت بحران دارند، افزایش می‌یابد. توجه صرف به گزینه‌های مصیبت‌بار و غم‌انگیز و تصمیمات عاجل [به عنوان بحران] جای خود را به درک گسترده‌ای از مراحل دیگری که در طول بحران و نتایج و پیامدهای آن اهمیت دارند، داده است. در مطالعات مدیریت بحران، موضوعاتی مانند طرح‌ریزی، پیشگیری، مرمت و بازسازی اهمیت یافته‌اند. حوزة بحران هم اینک دارای نظریه‌های پیشرفته و کمال یافته‌ای درخصوص علل و نحوة شکل‌گیری انواع مختلف بحران‌ها و ادارة آن‌هاست. حال به‌طور خلاصه برخی از این ویژگی‌های مهم، شرایط و پیامدهای بحران‌های مدرن را که از متون و آثار مربوط به بحران استخراج شده است، مورد بررسی قرار می‌دهیم.

   

 [1]- نویسندگان این کتاب از یازکل درور  (Yehezkel Dror)، هنری کوارانتلی (Henry Quarantelli)، پاول تی‌هارت (Paul`t Hart)، اریک استرن (Eric Stern)و فردریک بایندر (Fredrik Bynader)به دلیل نظرات سازنده‌شان درخصوص متن قبلی این فصل کما تقدیر و تشکر را دارند.

[2]- خسارات ناشی از حوادث غیرمترقبه با توجه به خسارات‌های مالی و مشتق‌های انسانی به شدت افزایش یافته است (کانی (Cuny)، 1983؛ البالا برتراند (Albala Berirand)، 1993 و هیلز (Hills)، 1998). برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد اختصاص هزینه‌ها و کمک‌های مالی به بلایای طبیعی و حوادث غیرمترقبه پیچیده به سایت www.relief.int مراجعه شود.

[3]- برای مثال، نشریات مدیریت پیشامدهای احتمالی و بحران‌ها (Contingencies & Crisis Management) مقالاتی را در طیف گسترده‌ای از بحران‌های به وجود امده در بخش‌های دولتی و خصوصی به چاپ می‌رساند (رزنتال و کاوزمین، 1993). موضوعات مطرح شده شامل ورشکستگی BCCI و خطوط هوایی پان‌امریکن، فرار مغزها در لبنان، ویروس ابولا، نوآوری‌های تکنولوژیکی، تعمیر و نگهداری نیروگاه‌های اتمی و جمع‌آوری مجدد محصول، کلان شهرها و مدیریت مخاطرات در صنایع شیمیایی است.

 

[ دوشنبه 1390/11/03 ] [ 5:7 ] [ محمد قنبری ] [ ]
 

به گزارش خبرنگار پاینا، سردار غلامرضا جلالی رئیس سازمان پدافند غیرعامل کشور در دومین همایش پایداری ملی و پدافند غیرعامل با رویکرد فنی و مهندسی که صبح امروز یکشنبه در مرکز همایش‌های بین‌المللی صدا و سیما ‌با حضور رئیس مجلس شورای اسلامی آغاز شد، با بیان اینکه سیاست‌های دفاع سایبری کشور حدود دو هفته‌ پیش توسط مقام معظم رهبری ابلاغ شد، گفت: اجرایی کردن راهبردهای پدافند غیرعامل نیازمند آزمون و آئین‌نامه‌ها و الزامات اجرایی است. وی افزود: پدافند غیرعامل در حوزه مهندسی تلاش می‌کند با ادبیات مهندسی، تحصیلات و مؤلفه‌های دفاعی را ترجمه کند و در چند سال اخیر توانستیم با استفاده از ظرفیت‌های مهندسی و دانشگاهی کشور مباحثه مشترکی را در این دو حوزه تولید کنیم. رئیس سازمان پدافند غیرعامل کشور با بیان اینکه در گذشته فاقد ادبیات مشترک دفاعی و مهندسی بودیم، اظهار داشت: ادبیات گذشته در حوزه مهندسی پایداری لازم را نداشت و بر این اساس جهادی همه‌جانبه در جامعه مهندسی کشور با رویکرد پدافند غیرعامل و پایداری کشور ایجاد شد. جلالی ادامه داد: امروز بعد از حدود 7سال تلاش، می‌خواهیم ثمرات و اقدامات مهندسی در حوزه پدافند غیرعامل را در این جشنواره نمایش دهیم و از آنان تقدیر و تشکر کنیم. وی با بیان اینکه امروز دانش و ادبیات فنی و مهندسی پدافند غیرعامل را در اکثر حوزه‌ها به‌دست آورده‌ایم، تصریح کرد: در حال حاضر امکان تبدیل تهدیدات به فرمول‌های مهندسی و دانش مدل‌سازی آتش‌سوزی‌های صنعتی را به دست آوردیم که حاصل اینها ایجاد شش رشته مرتبط با پدافند غیرعامل در دانشگاه‌هاست. رئیس سازمان پدافند غیرعامل کشور در پایان اظهار داشت: در حال حاضر فضا آماده شده تا مهندسان و متخصصین کشورمان برای دفاع از ایران با استفاده از فناوری‌های نو در مقابل فراوری‌های روز جهان بایستند.

 

[ دوشنبه 1390/11/03 ] [ 5:5 ] [ محمد قنبری ] [ ]
 

سردار آسودي از اتخاذ راهكارهايي به منظور مقابله با جنگ نرم دشمن از جمله در حوزه سايبري خبر داد و گفت:‌ «سپاه پاسداران به منظور خنثي كردن تهديدات احتمالي دشمنان در اين حوزه تلاش‌هاي گسترده اي را انجام داده است.»

  

به گزارش گرداب، معاون فرهنگی و تبلیغات نمایندگی ولی فقیه در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در گفت‌وگو با ایرنا از ارتقای سطح توانمندی مردمی و کارکنان سپاه از طریق آموزش به عنوان بخشی از این تلاشها یاد کرد و گفت: «در نشست های توجیهی ویژه کارکنان سپاه، آخرین ترفندهای دشمنان و فناوری‌های موجود در این زمینه معرفی و راهکارهای مقابله با آن شرح داده می شود.»

 وی اظهار داشت: «سپاه با بهره گیری از تمامی توانمندی‌های فرهنگی و هنری از جمله ظرفیت مراکز آموزشی و دانشگاهی و انتشار انواع کتب، با برنامه و به طور حساب شده با جنگ نرم دشمن مقابله می کند.»

 سردار آسودی اضافه کرد: «از آن‌جا که دشمن در حوزه جنگ نرم عمدتا ارزشها، اعتقادات مردم و سازمانهای ما را هدف قرار می دهد آحاد کارکنان سپاه، بسیجیان و خانواده ها را با ترفندهای دشمن آشنا می کنیم که این اطلاع‌رسانی در کارگاه های آموزشی و هم اندیشی‌ها انجام می شود.»

 این مقام سپاه یادآور شد که سپاه پاسداران هم اینک به صورت پیوسته، مداوم و دقیق وضعیت دشمن را رصد می کند و از اشراف اطلاعاتی کامل بر تمامی راهبردها، راهکارها، روش ها و فناوری‌هایی که در حوزه جنگ نرم استفاده می کنند، برخوردار است.

 وی افزود: «هدف از این اقدامات آن است که سپاه بتواند یک مقابله به موقع، هدفمند و تاثیرگذاری را در برابر توطئه‌های دشمنان داشته باشد.»

 سپاه وارد مسابقه تسلیحاتی نمی‌شود

معاون فرهنگی و تبلیغات نمایندگی ولی فقیه در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی افزود: «سپاه به منظور دفاع همه جانبه از انقلاب و میهن اسلامی تدابیر لازم را اندیشیده و از آمادگی کامل برخورداراست، اما هیچ‌گاه وارد فازهایی نظیر مسابقه تسلیحاتی که دشمنان مدعی آن هستند، نمی شود.»

 وی در ادامه گفت: «سپاه پاسداران، پاسداری از انقلاب اسلامی را بر عهده دارد و برای دفاع همه جانبه از آن همواره برنامه ریزی می‌کند و این آمادگی همه جانبه در زمین، دریا، هوا و حوزه جنگ نرم و فرهنگی وجود دارد.»

 وی خاطرنشان کرد:‌ «سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با کسب تجارب ارزشمند در طی 32 سال گذشته به ویژه جنگ تحمیلی، برای دفاع همه جانبه از انقلاب، میهن اسلامی و مردم عزیز آمادگی دارد.»

 نمایش اقتدار ایران در رزمایش پیامبر اعظمصلی‌الله‌علیه‌وآله

معاون فرهنگی و تبلیغات نمایندگی ولی فقیه در سپاه پاسداران در ادامه گفت وگو با ایرنا گفت: «نیروهای مسلح جمهوری اسلامی از جمله سپاه پاسداران معمولا در رزمایشهای مختلف، گوشه‌ای از توانمندی و قدرت خود را در حوزه‌های جنگ نرم و سخت به رخ دشمنان می‌کشند که رزمایش پیامبر اعظم صلی‌الله‌علیه‌وآله 6 از جمله این اقدامات بود.»

 وی با اشاره به بازتاب گسترده این رزمایش در سطح منطقه خاطرنشان کرد: «با این آمادگی که در نیروهای مسلح و از جمله در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی وجود دارد، دشمن نمی تواند هیچ اقدامی علیه کشورمان انجام دهد.»

 

[ دوشنبه 1390/11/03 ] [ 5:1 ] [ محمد قنبری ] [ ]
 

نام کتاب: بهره‌برداری اطلاعاتی از اینترنت

مترجم: رضا درودی

ویراستار فنی: امین کرجی

ویراستار ادبی: مرتضی مرادی- فرهاد کیاستی‌نژاد

ناظر ویراستار: سید علی‌اکبر میردهقان

ناظر چاپ: داود رحیمی

نوبت چاپ: اول- پاییز 1387

طراح جلد: محرم اسلام‌نژاد

امور چاپ و صحافی: حجت ستوده- فرید همتی 

تایپ و صفحه‌آرایی: وحید جهانبخش

ناشر: انتشارات مرکز آموزشی و پژوهشی شهید شپهبد صیاد شیرازی

شمارگان: 500 نسخه

نشانی: تهران- بزرگراه ارتش- روربروی سازمان جنگل‌ها و مراتع- مرکز آموزشی و پژوهشی شیهد سپهبد صیاد شیرازی

تلفن مرکز عرضه محصولات فرهنگی: 22450697


 

فهرست

مقدمه ناشر

مقدمه

فصل اول: بازبینی شبکه اینترنت

بخش اول: شبکه جهانی وب

بخش دوم: گروه‌های خبری

بخش سوم: بررسی فهرست نامه‌های الکترنیکی

بخش چهارم: چت (اتاق گفتگوی همزمان)

فصل دوم: راهنمایی

بخش اول: تحلیل ماموریت

مراحل تحلیل ماموریت

مرحله اول: منابع ماموریت

مرحله دوم: ماموریت اصلی و تامین هدف

مرحله سوم: اجزای مشتق شده از ماموریت خودی

مرحله چهارم: تشخیص فرضیات

مرحله پنجم: تشخیص اهداف

بخش دوم: توسعه الزامات اولیه اطلاعات

پیش‌نویس توسعه مدیریت

فصل سوم: جمع‌آوری اطلاعات

بخش اول: طرح جمع‌آوری اطلاعات

ایجاد طرح جمع‌آوری اطلاعات

مراحل طرح جمع‌آوری اطلاعات اینترنتی

مرحله اول: نیازهای اطلاعاتی قابل جستجو را مشخص کنید

مرحله دوم: بهترین سایت‌ها یا راهبرد جستجو را مشخص کنید

مرحله سوم: جزییات را برای دسترسی یا پیدا کردن اطلاعات خاص معرفی کنید

مرحله چهارم: محدودیت‌های زمان جستجو را مشخص کنید

استفاده از طرح جمع‌آوری اطلاعات اینترنتی

نیاز‌های همیشگی

بخش دوم: راهبردهای جستجو

مرحله اول: مفاهیم کلیدی را شناسایی کنید

مرحله دوم: عبارت‌های احتمالی جستجو را شناسایی کنید

گسترش عنوان برگه گزارش کار

مرحله سوم: تصمیم بگیرید از چه روشی برای جستجو استفاده می‌کنید

مرحله چهارم: جستجوی خودتان را بسازید

مرحله پنجم: جستجوی را محدود کنید

مرحله ششم: جستجوی خودتان را اصلاح کنید

بخش سوم: برگه گزارش کار جستجو

بخش چهارم: ابزار جستجو

موتورهای جستجو

آیا تما موتورهای جستجوی اینترنت مثل هم هستند؟

چگونه موتورهای جستجو صفحات اینترنتی را رتبه‌بندی می‌کنند؟

چه زمانی شما از موتور جستجو استفاده می‌کنید؟

کوپرنیک

اینترنت عمیق/ اینترنت نامریی

اداره کننده در خواست اینترنت عمیق

بخش پنجم: جستجوی ناشناخته در اینترنت عمومی

فصل چهارم: پردازش

بخش اول: ارزیابی منابع

تعیین منبع صفحات اینترنتی

اهمیت خواندن URL

Traceroute

Macfee Visual Trace

بخش دوم: فهرست ارزیابی

فهرست ارزیابی برای صفحه اینترنتی پشتیبانی

فهرست ارزیابی برای صفحات داد و ستد/ بازاریابی اینترنتی

فهرست ارزیابی برای صفحات خبری اینترنتی

فهرست ارزیابی برای صفحات اینترنتی اطلاعاتی

فهرست ارزیابی برای صفحات اینترنتی شخصی

بخش سوم: فهرست‌های منابع معتبر

نرم‌افزار پاورماکس 5/3

بخش چهارم: خلاصه کردن مطالب مفید

نرم‌افزار تلخیص‌گر کوپرنیک

فصل پنجم: انتشار اطلاعات

بخش اول: لایه‌بندی گزارش

بخش دوم: انتشار مطالب به کمک مایکروسافت آوت‌لوک

بخش سوم: انتشار و طبقه‌بندی مطالب

پیوست‌ها

پیوست اول: اطلاعات بیشتر در مورد ارزیابی اطلاعات

جستجو در جهت معکوس

پیوست دوم: منابع اطلاعاتی برگزیده

الف: پژوهش در مورد تهدید تروریستی

ب: پژوهش در مورد تهدید اطلاعات دشمن

پ: پژوهش در مورد تهدیدات جنایی

ت: تهدید پزشکی

د: پژوهش در مورد اطلاعات کشوری، نظامی و ژئوپلیتیک

ذ: اطلاعات نظامی و ژئوپلیتیک- با پیوستی در مورد روسیه

ه: مطالعه نقشه و زمین سنجی، بنادر و فهرست اسامی جغرافیایی فهرست اسامی جغرافیایی (پایگاه داده‌های اسامی مناطق جغرافیایی)


 مقدمه

این کتاب که توسط ساکلانت[1] جمع‌آوری شده در مورد تشریح و توسعه مفهوم اطلاعات منبع آشکار[2] در قالب ناتو است، که سومین جلد آن منتشر شده است. اولین سری این کتابچه با عنوان مقدمه‌ای برای اطلاعات منبع آشکار به چاپ رسید. سری دوم شامل مقالاتی در مورد استفاده از اطلاعات منابع آشکار در راستای آماده‌سازی تولیدات اطلاعاتی از اینترنت می‌باشد. در تضاد با دو سری قبلی، این جلد سعی بر ارائه راهنمایی عملی برای به کارگیری منابع اطلاعاتی دارد. در حالی که بسیاری از مردم به اشتباه اینترنت را با کلیت منابع آشکار یکی می‌دانند، اما به عنوان منبعی مهم برای کارکنان اطلاعاتی محسوب می‌گردد. اینترنت در واقع رسانه‌ای اطلاعاتی است که اطلاعات در آن در جریان است تا خودش تنها یک مخزن اطلاعاتی باشد.

اینترنت در واقع جای شبکه‌های مجزای اطلاعاتی که به هم مربوط نیستند را گرفته است. اطلاعات تخصصی مانند: اطلاعات هوایی و دریایی و تمامی منابع منتشر شده در آن زمینه از طریق اینترنت قابل دسترسی است. این منابع اکثرا اطلاعات ارزشمند طبقه‌بندی نشده را ارائه می‌دهند. استفاده از سرویس‌های پخش اطلاعات مانند FACTIVA و LEXISNEXUS یا DIALOG نیازمند آموزش تخصصی می‌باشد که برای تطبیق منابع با اطلاعات، مورد نیاز بوده و خارج از حوزه این جلد می‌باشد. هدف این جلد از کتاب، چالش‌های موجود در اطلاعات به وجود آمده از اینترنت و اهداف اطلاعاتی است که شامل فصل‌های زیر می‌باشد و همچنین طبق چرخه اطلاعاتی طبقه‌بندی شده است.

فصل اول: بازبینی شبکه اینترنت: این فصل به تعریف شبکه جهانی اینترنت و چگونگی ایجاد و نحوه کارکرد آن می‌پردازد و برخی از زیرساخت‌های موجود در اینترنت را نیز تشریح کرده است.

فصل دوم: راهنمایی: اهمیت این موضوع را بررسی می‌کند که اطلاعات با آنچه ملزومات ماموریت‌هاست تطابق داشته باشد. فرآیند تحلیل و بررسی اجرای ماموریت که منجر به تامین ملزومات اطلاعاتی اولیه می‌گردد تشریح شده است.

فصل سوم: جمع‌آوری: این فصل با فرآیند برنامه جمع‌آوری اطلاعات با استفاده از منابع اینترنتی آغاز می‌شود و به بررسی راه‌کارها و ابزارهای جستجو می‌پردازد. در این فصل بحثی مختصر در مورد خطرات همراه با موارد رایج جستجو شده اطلاعاتی و به جا مانده در اینترنت صورت می‌گیرد.

فصل چهارم: پردازش: که متمرکز است بر روی چگونگی یک پارچه‌سازی داده‌ها و تبدیل آنها به اطلاعات مرتبط و قابل اعتماد گرفته شده از اینترنت که این بحث‌ با چگونگی تحلیل آنها آغاز می‌شود. تمامی اطلاعات به دست آمده بایستی ارزیابی شود. این بخش با تشریح ابزارهایی که به حفظ منابع تایید شده کمک می‌کنند به پایان می‌رسد.

این جلد با فصل پنجم با عنوان انتشار به پایان می‌رسد. این فصل برخی از مزایای انتشار را که از طریق تولید اطلاعات از منابع طبقه‌بندی شده حاصل می‌گردد، تشریح می‌کند. به طور اخص، مزایای استفاده از منابع آشکار برای حمایت از تولید اطلاعات نیز توضیح داده شده است. ضمیمه‌های این جلد شامل اطلاعاتی تفضیلی است. ضمیمه اول تحت عنوان «اطلاعات بیشتر در ارزیابی منابع»، راه‌کارهای نوینی را برای ارزیابی منابع اطلاعاتی به دست می‌دهد. ضمیمه دوم تحت عنوان «منابع اطلاعات برگزیده» توسط کارکنان اطلاعاتی فرماندهی کل آتلانتیک شرقی[3] تهیه شده و شامل نکاتی مفید جهت جستجو در اینترنت در مورد موضوعات رایج اطلاعاتی مرتبط با ناتو است.

بیشتر اطلاعات موجود در این جلد از منابع اینترنتی گرفته شده‌اند. این جلد همچنین شامل نوشته‌های مرتبط چاپ شده در زمینه اینترنت نیز می‌باشد. تلاش شده است تا اطلاعات داده شده در شکل کاربردی ارائه شود. موضوعات اضافی و مرتبط با متون اصلی به عنوان بخش تکمیلی معرفی نامه بهره‌برداری اطلاعات از اینترنت نیز ضمیمه شده است.



[1]- SACLANT

[2]- Open Source Intelligence (OSINT)

[3]- CINCEASTLANT

 

[ دوشنبه 1390/11/03 ] [ 4:58 ] [ محمد قنبری ] [ ]
 

خبرگزاری مهر: رئیس پلیس فتای استان گیلان گفت: تهدیدها و آسیب های حوزه امنیت فردی در بخش سایبری، تهدید علیه حریم شخصی و کیان خانواده است.

 

سرهنگ ایرج محمد خانی در گفتگو با خبرنگار مهرافزود: متاسفانه بسیاری از افراد به دلیل عدم آگاهی از آسیب پذیری های مرتبط با رایانه، موبایل و شبکههای رایانه ای به ویژه اینترنت با اعتماد کاذب فکر می کنند که فایل های شخصی آنان قابل دسترسی برای دیگران نیست.

وی اظهارداشت: این افراد عکس ها، فیلم ها و اسناد ارزشمند خود را با ایجاد نکردن رمز عبور برای رایانه، لپ تاپ و موبایل یا عدم استفاده از نرم افزارهای امنیتی مانند آنتی ویروس ها، آنتی تروجان ها و ... زمینه را برای سوء استفاده از فایل ها و حریم رایانه شخصی خود مهیا می کنند.

رئیس پلیس فتای گیلان در ادامه ضمن هشدار به این قبیل از افراد از آنان خواست در صورت نیاز لوازم رایانه ای به تعمیرات، آنها را به افراد معتمد و امین بسپارند.

 مجادله ای که در رودسر گیلان به قتل انجامید

 جوان 18 ساله ای که پاسخ پیامک های جوان 22 ساله را با چاقو داده بود، اینک به اتهام قتل پشت میله های زندان به سر می برد.

فرمانده انتظامی شهرستان رودسر با اعلام خبر افزود: روز گذشته در ساعت یک بامداد طی تماس تلفنی مردمی با مرکز فوریت های پلیسی 110شهرستان رودسر مبنی بر درگیری دو جوان با استفاده از چاقو بلافاصله اکیپ های عملیاتی پلیس در صحنه حاضر و با هماهنگی اورژانس شهرستان فرد مجروح را به بیمارستان انتقال دادند.

سرهنگ پاسدار مهدی ترکی با اعلام اینکه ضارب قبل از تجمع مردمی و حضور مامور از صحنه متواری شده بود، اظهارداشت: متاسفانه مضروب که جوانی 22 ساله بوده به دلیل شدت جراحات وارده در همان ساعات اولیه در بیمارستان فوت کرد.

وی تصریح کرد: کارآگاهان آگاهی این شهرستان در کمتر از 24 ساعت مخفی گاه ضارب را که جوانی 18 ساله بوده در یکی از شهرستان های استان گیلان شناسایی و با هماهنگی مقام قضایی وی را دستگیر کردند.

فرمانده انتظامی رودسر با اعلام اینکه ادعای ضارب مبنی بر اینکه علت اصلی درگیری، مجادله لفظی آن دو برسر پیامک بوده و قاتل نیز در این درگیری با استفاده از چاقو وی را به قتل رسانده است، بیان داشت: استفاده از چاقو و دیگر سلاح سرد خطری برای جوانان بوده و در نتیجه قدرت تفکر و تعقل را از آنان می گیرد.

وی درادامه با بیان اینکه متهم با تحویل به مراجع قضایی روانه زندان شد، افزود: خانواده ها باید نسبت به فرزندان جوان و نوجوان خود نظارت بیشتری داشته و آنها را ازهمراه داشتن هرگونه سلاح سرد بر حذر دارند.

نجات دو تن از هموطنان توسط پلیس رضوانشهر

فرمانده انتظامی شهرستان رضوانشهر نیز گفت: پلیس کلانتری 12 بخش انتظامی پاسگاه پره سر این شهرستان در پی اطلاع از سقوط یک زوج تبریزی به دره  واقع در 20 کیلومتری بخش پره سر، بلافاصله ماموران این کلانتری با همراهی عوامل هلال احمر و اورژانس به منطقه مورد نظر اعزام و جان این دو زوج را نجات دادند.

سرهنگ عباس اسماعیلی یادآورشد، این زوج جهت تفریح به مناطق کوهستانی بخش پره سر شهرستان رضوانشهر رفته بودند که به جهت عدم احتیاط به پایین دره سقوط کردند.

نشست تعاملی پلیس با دستگاه قضایی

فرمانده انتظامی گیلان در نشست پلیس با دستگاه قضایی گفت: همدلی و همراهی دو دستگاه توانمند قضایی و انتظامی موجب اقتدار نظام جمهوری اسلامی و یاس و ناامیدی دشمنان انقلاب اسلامی خواهد شد.

سردار ابراهیم قائد رحمتی افزود: استمرار این جلسات و اجرای به نحو احسن وظایف محوله توسط دو دستگاه موجب رضایت حق تعالی و رضایت مندی مردم شود.

رئیس کل دادگستری استان گیلان نیز اظهارداشت: اعتقاد راسخ داریم که با تشکیل جلسات تعاملی، دستگاه قضایی و انتظامی با طی مسیر قانونی، وظایف محوله را با صمیمیت بیشتر دنبال خواهند کرد.

محمد جواد حشمتی افزود: دستگاه قضایی و پلیس با یکدلی و تعامل بیشتر در برخورد قاطع با برهم زنندگان نظم و آرامش در جامعه، ارتقای امنیت را در جامعه محقق خواهند ساخت.

کلاهبرداری تحت پوشش عتیقه جات در شهرستان بندرانزلی

 در پی مراجعه یک پدر و پسر تهرانی به یکی از پاسگاههای شهرستان بندرانزلی مبنی بر اینکه فردی به قصد فروش گوشت از آنان 150 میلیون ریال کلاهبرداری کرده است، موضوع مورد رسیدگی مأموران پاسگاه در بندرانزلی قرار گرفت.

مأموران در بررسی شکایت این پدر و پسر مطلع شدند که اظهارات آنان مبنی بر خرید گوشت غیرواقعی بوده بلکه آنان به جهت خرید عتیقه از تهران به بندرانزلی آمده و پس از اینکه مورد کلاهبرداری قرار گرفتند، تحت عنوان خرید گوشت اعلام شکایت کردند، مأموران انتظامی شهرستان بندرانزلی هم اکنون درصدد شناسایی این کلاهبردارهستند.

 پایگاه اطلاع رسانی پلیس در این زمینه از مردم می خواهد فریب اینگونه اشخاص را نخورده و طمع خود را از بین برده و سرمایه خود را در به طمع خرید عتیقه جات و رسیدن یه پول های بادآورده، بیهوده از دست ندهند.

 

[ دوشنبه 1390/11/03 ] [ 4:54 ] [ محمد قنبری ] [ ]
 

مترجم: مهرداد بخشنده سلامت

نام کتاب:‌حسگرهای پایش از دور میدان نبرد

مترجم: مهرداد بخشنده سلامت

ویراستار: محمد رستمی

ناظر چاپ: داود رحیمی

امور چاپ و صحافی: حجت ستوده- حامد کاشانیان

طراح جلد: فرشید باقری

تایپ و صفحه‌آرایی: رمضانعلی اونی

نوبت چاپ: اول زمستان- 1388

انتشارات: مرکز آموزشی و پژوهشی شهید سپهبد صیاد شیرازی

شمارگان: 1000 نسخه

نشانی: تهران- لویزان- بزرگراه ارتش- روبروی سازمان جنگل‌ها و مراتع- مرکز آموزشی و پژوهشی شهید سپهبد صیاد شیرازی. صندوق پستی: 3694-16765- تلفن مرکز عرضه محصولات فرهنگی: 22450697

 

 فهرست

فصل اول

مقدمه

چکیده

سازمان

مدیریت

قابلیت‌ها

محدودیت‌ها

فصل دوم

تجهیزات

حسگر مغناطیسی دی‌تی 561/جی‌اس‌کیو

حسگر صوتی ارتعاشی دی‌تی 562/ جی‌اس‌کیو

حسگر غیرفعال مادون قرمز دی‌تی‌ 565/ جی‌اس‌کیو

دستگاه برنامه‌ریزی کدگذار سی‌ 10434/ جی‌اس‌کیو

تکرارکننده رادیویی آرتی175/ جی‌اس‌کیو

گروه آنتن اوایی293/ جی‌اس‌کیو

دستگاه نمایشگر حسگر آان‌جی‌اس‌کیو 187

نمایشگر فرکانس رادیویی آر- 2016/ جی‌اس‌کیو

منبع تغذیه پی‌پی- 8080/جی‌اس‌کیو

فصل سوم

تحلیل داده‌ها

نمادها

نقشه ساده (کروکی)

تحلیل داده‌های حسگر

آهنگ سرعت

مسافت

زمان

طول ستون

تعداد هدف‌ها

نوع اهداف

آخرین زمان و موقعیت هدف‌یابی

فصل چهارم

طرح‌ریزی مأموریت

مأموریت

عملیات آفندی

عملیات پدافندی

عملیات در عقبه

عقب‌روی یا عملیات تأخیری

هدف‌یابی

ملاحظات

نیازمندی‌های مأموریت

وضعیت تاکتیکی

قابلیت‌های موجود

تداخل فرکانس رادیویی و اقدامات ضدالکترونیک

ترکیب و نوع خاک

پوشش گیاهی

شکل زمین

راه و شبکه جاده

جزر و مد و شبکه‌های آب

سطح صدا در اطراف حسگر صوتی ارتعاشی

تراکم جمعیت بومی

نیم‌رخ زمین

خط دید رادیویی

وضعیت جوی

ماسه، گرد و خاک

بارندگی

دما و رطوبت

برف و یخ

پوشش ابر

عوامل جوی

سکوی هوایی

تاکتیک‌های دشمن

هماهنگی یگان

فصل پنجم

به‌کارگیری سامانه

استقرار

نقش‌ها

اعلام خطر

هدف‌یابی و مراقبت

به‌کارگیری

کتب مرجع

 

 مقدمه مترجم

یکی از عوامل اصلی برای پیروزی در جنگ، پشتیبانی همه جانبه اطلاعاتی نیروهای رزمی است که این امر میسر نخواهد بود مگر با بهره‌گیری از روش‌های مختلف جمع‌آوری اخبار و اطلاعات.

از آنجایی که روش‌های سنتی کسب اطلاعات از میدان نبرد و مراقبت دائم در مناطق نفوذ و مورد علاقه، مستلزم به‌کارگیری نیروی انسانی فراوان و بالطبع تحمل تلفات و خسارات احتمالی می‌باشد، امروزه پایش از راه دور به یکی از مباحث مورد توجه در حوزه شناسایی و مراقبت در غالب ارتش‌های دنیا مبدل گشته و در این رابطه پیشرفت‌های فراوانی نیز حاصل شده است.

برای موفقیت در رزم، فرماندهان می‌بایست از نقاط قوت دشمن دوری جسته و از نقاط ضعف او بهره‌برداری کنند. فرماندهان باید دشمن را غافلگیر کرده و در صورت امکان او را در یک شرایط نامساعد قرار دهند. برای نیل به این منظور، سامانه حسگرهای پایش از دور میدان نبرد، مقدمات کشف موقعیت و هدف را آماده می‌کند.

این آیین‌نامه، به تاکتیک‌ها، روش‌ها و فنون مورد استفاده در زمینه حسگرهای پایش از دور میدان نبرد پرداخته و مقدورات و محدودیت‌های آن را برشماری کرده است. در بخشی از کتاب نیز به روش‌های تهیه کروکی و کالک مربوط به این سامانه مراقبتی اشاره گردیده است.

در متن اصلی آیین‌نامه اف‌ام 1-10-34، این سامانه با نام اختصاری REMBASS که برگرفته از حروف نخستین عبارت انگلیسی آن می‌باشد[1] معرفی شده لیکن در ترجمه، از عبارت کامل سامانه حسگرهای پایش از دور میدان نبرد استفاده شده است.

در پایان بر خود فرض می‌دانم از سلسله مراتب معاونت اطلاعات آجا بالاخص امیر سرتیپ دوم محمد طائب‌نیا فرمانده مرکز آموزشی و پژوهشی شهید سپهبد صیاد شیرازی که مشوق اینجانب در ترجمه متن حاضر بودند کمال تشکر و قدردانی را ابراز نمایم.

مرداد بخشنده

زمستان 1388

 

مقدمه

در یک محیط تاکتیکی، سامانه‌ی حسگرهای پایش از دور میدان نبرد، برای فرماندهان یگان‌های هوابرد، هجوم هوایی، لشکرها، هنگ‌های سوار زرهی، تیپ‌های مستقل و گردان‌ها، قابلیت مشخص کردن هدف و تعیین موقعیت آن را ایجاد می‌کند. این قابلیت برای اختصاص به موقع منابع و توان رزمی ضروری است. با این سامانه، فرماندهان توانایی آشکار ساختن نیروهای دشمن و مکان دقیق آنها را در حداقل زمان ممکن دارند. سامانه حسگرهای پایش از دور میدان نبرد در طرح‌های شناسایی، مراقبت و هدف‌یابی کلیه رده‌ها در میدان رزم به کار گرفته شده و به تبع آن با به‌کارگیری تمام قابلیت‌های این سامانه در کنار سایر روش‌های جمع‌آوری اخبار، طرح‌های مذکور با شبکه اطلاعاتی آمیخته می‌شوند. در این حالت، اخبار حاصل از منابع مختلف می‌توانند بررسی شده و به تحلیلی سریع و قابل اعتماد در مورد تأیید حضور یا نفوذ دشمن منجر شوند.

در عین حال که ممکن است مراحل یاد شده طولانی و زمان‌بر به نظر برسند، زمان بین اولین آشکارسازی تا تأیید و عکس‌العمل مربوطه، فقط چند دقیقه به طور خواهد انجامید.

در برخی موقعیت‌ها، سامانه‌ای برای آشکارسازی و طبقه‌بندی افراد و تجهیزات متحرک، مورد نیاز می‌باشد. این اخبار می‌توانند مربوط به منطقه عقب یا مناطق مورد تأمین نظر دپوها، تسهیلات ذخیره‌سازی، فرودگاه‌ها، مناطق غیرنظامی و نظایر آنها باشند.

 

[ دوشنبه 1390/11/03 ] [ 4:53 ] [ محمد قنبری ] [ ]
 

دیپلمات‌های اروپایی اعلام کردند قرار است در نشست روز دوشنبه وزرای خارجه اروپا تحریم نفتی ایران به صورت آزمایشی و برای سه ماه انجام شود.

 

دیپلماتهای آگاه اروپایی در مصاحبه با بی بی سی تاکید کردند بر اساس تصمیم هایی که در جلسه وزیران امور خارجه اتحادیه اروپا در روز دوشنبه قطعی می شود محدودیت های تازه ای بر نقل و انتقال پول نقد به ایران اعمال خواهد شد.
بر اساس این گزارش آلن ژوپه وزیر امور خارجه فرانسه اخیرا در اظهاراتی گفت  انتظار می رود توافق نهایی در مورد تحریم خرید نفت و مسدود کردن  دارایی های بانک مرکزی ایران توسط اتحادیه اروپا در جلسه روز دوشنبه وزیران خارجه این اتحادیه حاصل شود.
 بر این اساس به گفته دیپلمات های اروپایی اتحادیه اروپا همچنین محدودیت هایی را برای صادرات یا نقل و انتقال عمده طلا به ایران از طریق این اتحادیه در نظر خواهد گرفت. کشورهای عضو اتحادیه اروپا در حال حاضر درصدد جلب حمایت سوییس از این تحریم ها هستند چون بخشی از خرید طلای ایران در سالهای اخیر از سوییس بوده است.
 همچنین اسامی تازه ای از افراد و نهادهایی ایرانی به فهرست تحریم ایران توسط اتحادیه اروپا اضافه خواهد شد و فهرست تازه روز سه شنبه منتشر می شود. احتمالا نام یک بانک ایرانی در فرانسه هم در فهرست تازه خواهد بود البته در مورد زمان شروع تحریم خرید نفت ایران هنوز اختلافاتی بین کشورهای اروپایی وجود دارد.
 برخی کشورهای اروپایی خواستار مهلت سه تا هشت ماهه برای اجرای این تحریم بر ضد ایران هستند. منابع آگاه اروپایی اعلام کردند قرار است تحریم نفتی ایران به صورت آزمایشی به مدت سه ماه انجام شود.
همچنین گفته می شود قرار است بخشی از دارایی های بانک مرکزی ایران در اروپا توقیف شود.

 

[ دوشنبه 1390/11/03 ] [ 4:50 ] [ محمد قنبری ] [ ]
 

مترجم: محمود محمدي

نام‌ کتاب: سامانه موقعیت‌یابی جهانی

مولف: محمود محمدی

ویراستار: میثم محسنی

ناظر ویراستار: سید علی‌اکبر میردهقان

ناظر چاپ: داود رحیمی

امور چاپ و صحافی: بهمن شوقی- محمدعلی عمرانی

طراح جلد: فرشید باقری

صفحه‌آرایی: عادل اشراقی

نوبت و سال چاپ: اول- پاییز 1388

ناشر: مرکز آموزشی و پژوهشی شهید سپهبد صیادشیرازی

شمارگان: 1000 نسخه

شابک: 6-45-5251-600-978

نشانی: تهران- لویزان- بزرگراه ارتش- روبروی سازمان جنگل‌ها و مراتع- مرکز آموزشی و پژوهشی شهید سپهبد صیادشیرازی.

صندوق پستی: 3694-16765- تلفن مرکز عرضه محصولات فرهنگی: 22450697

 

فهرست مطالب

فصل اول

کلیات

نحوه پیدایش

آرایش آسمانی ماهواره‌ها

تاریخچه تکامل

قسمت‌های اصلی

بلوک‌بندی ماهواره‌ها

وظایف قسمت‌های مختلف بخش کنترل

ایستگاه‌های کنترل

ایستگاه‌ ردیاب

بخش استفاده‌کنندگان

ساختار گیرنده‌های GPS

انواع آنتن

ساختار آنتن‌ها

واحد ورودی‌ دستورات و واحد نمایش

انواع گیرنده‌ها

ساختار سیگنال‌ها

نحوه کدگذاری سیگنال‌ها

سامانه زمان

مراحل کار سامانه

خطاهای موجود در سامانه

طرح هندسی مناسب ماهواره‌ها نسبت به گیرنده

تقسیم‌بندی گیرنده‌ها

کارکرد گیرنده‌ها

نحوه تعیین مختصات توسط گیرنده

کاربرد کدها

کاربردهای GPS

محدودیت‌های نظامی در استفاده از GPS

نقاط ضعف و آسیب‌پذیری سامانه GPS و شیوه مقابله با آن

گیرنده‌های دو منظوره

پارازیت‌ اندازهای سامانه GPS

فصل دوم

راهنمای استفاده از GARMIN 12 X.L GPS

فصل سوم

راهنمای استفاده از گیرنده مدل GPS MAP 60CSX

فصل چهارم

لغت‌نامه

مقدمه مولف

تعیین موقعیت دقیق مکان جغرافیایی و در مواردی زمان محلی آن، همواره یکی از نیازهای اساسی بشر در دوران‌های قدیم و جدید بوده که به ویژه در ناوبری انواع شناورها، پرنده‌ها و حمل‌ونقل‌های زمینی (جاده- راه‌آهن) اهمیت قابل ملاحظه‌ای داشته است.

ناوبری، علم راهبردی یک شخص یا یک وسیله نقلیه از یک مکان به مکان دیگر بوده که آخرین دستاورد فناوری در این زمینه، سامانه سنجش از دور است. در دوران باستان، بیشتر مسافران موقعیت خود را با مشاهده محیط اطراف و یا از طریق رویت ستارگان تعیین می‌کردند که نسل به نسل این تجارب منتقل می‌شد.

اختراع قطب‌نما کشف مهمی در عصر خود بود، زیرا مسافران بوسیله آن جهت‌یابی می‌کردند اما این وسیله به تنهایی نمی‌توانست موقعیت را تعیین کند لذا به دنبال آن، اختراع ارتفاع‌سنج و زاویه‌یاب دورنمای جدیدی را در زمینه سیر سفر گشود.

ناوبری به کمک ستارگان به تجربه و تمرین زیاد نیاز داشت و نیز دقتی در حدود یک مایل و این در حالی بود که در هوای نامساعد هیچ نوع جهت‌یابی امکان‌پذیر نمی‌شد ولی بعدا با بکارگیری امواج رادیویی و ساخت رادارها این مشکل بطور نسبی حل شد.

نیاز اطلاعاتی روز افزون بشر ساخت سامانه‌ی جدیدی را ضروری می‌نمود که نهایتا طراحی و ساخت سامانه‌ی تعیین موقعیت جهانی (GPS) از سال 1974 زیر نظر نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا آغاز و در سال 1993 م بطور کامل در ارتش عملیاتی گردید. بدلیل قابلیت‌های متعدد و از طرفی روز آمد شدن و ارتقا آنها در طول سال‌های بعد سامانه‌ی مورد بحث به تدریج جنبه‌ی نظامی محض خود را از دست داد به طوری که هم‌اکنون به عنوان یک سامانه‌ی تجاری نیز مورد بهره‌برداری قرار می‌گیردکه در راستای خواسته‌های دانشجویان عزیز و توسعه روز‌افزون این فن‌آوری و به روز نمودن کتاب قبل در این مجموعه تلاش نموده‌ایم اطلاعات کاربردی جامع‌تری را پیرامون بهره‌برداری از این سامانه به شما عزیزان ارایه دهیم. در پایان بر خود لازم می‌دانم ضمن تشکر و قدردانی از امیر معاونت محترم اطلاعات ارتش جمهوری اسلامی ایران و امیر فرماندهی محترم مرکز آموزشی و پژوهشی شهید سپهبد صیاد شیرازی که مشوق اینجانب در تدوین و گردآوری مطالب این کتاب بودند تشکر و قدردانی نمایم.

سید محمود محمدی- 1388

 

پیشگفتار

تعیین موقعیت و پاسخ به سوال «من کجا هستم؟» از دیر باز مورد توجه بشر بوده است.

این که انسان چگونه محل خود را بر روی این کره خاکی مشخص و برای دیگران نیز آن نقطه و پدیده‌های اطراف آن را تفسیر و تفهیم نماید تا جایگاهش مشخص شود، از مهم‌ترین دغدغه‌ها، حتی انسان‌های غارنشین و عصر حجر بوده است.

تعیین موقعیت یکی از مباحث بسیار مهم نظامی و حتی غیرنظامی است که از حدود 30 سال پیش هر چه بهتر، دقیق‌تر و سریع‌تر محل استقرار نیروهای نظامی نموده‌اند که باعث گردیده این علم مطابق با پیشرفت فناوری‌ها در سایر علوم، پیشرفت داشته باشد.

علاوه بر موارد فوق، استفاده از این فن در سایر علوم نیز نقش بسزایی داشته و توجه محافل تخصصی نظامی که حتی فاقد این تکنولوژی هستند را به خود معطوف داشته که از آن جمله می‌توان به استفاده از GPS در اجرای طرح‌های کنترل فرماندهی، مراقبت‌های پروازی، اجرای طرح‌های مانیتورینگ اعم از زمینی، هوایی و ... اشاره نمود.

کارآیی GPS در طول جنگ آمریکا و انگلیس علیه عراق عملاً بر همگان ثابت کرد که استفاده از فن‌آوری GPS در جنگ‌ها می‌تواند موجب برتری نظامی یک کشور بر دشمنی گردد که از لحاظ تجهیزات و نفرات برتر از آن کشور می‌باشد. به طوری که نصب دستگاه GPS بر هر تانک، نفربر، موشک و ... نیروهای آمریکایی باعث گردید که نقاط حساس و حیاتی عراق با دقت بالا که به طبع باعث تخریب کامل می‌شود منهدم شوند و از طرفی وجود دستگاه GPS در دست هر سرباز آمریکایی، گم‌شدگان در صحراهای عراق و کویت را نسبت به جنگ اول به حداقل رساند. تاریخچه تعیین موقعیت پیشرفت در نحوه تعیین موقعیت را می‌توان در دوره‌های زیر طبقه‌بندی نمود که در هر عصری با پیشرفت علم، تعیین موقعیت نیز دقیق‌تر، سریع‌تر و آسان‌تر گردید:

1-عصر حجر

2-عصر ستارگان

3-عصر رادیو

که عصر رادیو را می‌توان به دو بخش عصر زمین و عصر ماهواره تقسیم‌بندی نمود.

·        عصر حجر

انسان‌های این عصر جهت تعیین موقعیت از وسایل و عوارض طبیعی همچون قلل رشته کوه‌ها، درختان، سنگ‌ها، چشمه‌های آب و ... استفاده می‌نمودند.

·        عصر ستارگان

با توجه به این که نقطه نشانه‌هایی همچون قلل رشته‌ کوه‌ها، درختان و ... فقط در روی خشکی کاربرد داشت، انسان به فکر تعیین موقعیت و ناوبری در دریا نیز افتاد و با پیشرفت دانش بشری استفاده از ماه، خورشید و ستارگانی همچون دب اکبر، دب اصغر و ستارگان قطبی در تعیین موقعیت و ناوبری به کمک انسان آمدند.

در این عصر انسان وسایل و تجهیزاتی را جهت اندازه‌گیری تقریبی زوایا و همچنین مشاهده، طراحی نمود و تعیین موقعیت و همچنین تعیین مختصات به روش مثلث‌بندی را ابداع نمود که البته دارای خطایی در حدود چند مایل بود.

·        عصر رادیو

این دوره با کشف فرکانس رادیویی آغاز گردیده و با سرعت پیشرفت نمود. در عصر رادیو و پیدایش فرکانس‌های رادیویی، اندازه‌گیری مدت زمان ارسال سیگنال‌های رادیویی برای فرستادن از یک ایستگاه به یک گیرنده حایز اهمیت بود.

در این عصر که تعیین مختصات از طریق ارسال فرکانس‌های رادیویی محاسبه می‌گردید اندازه‌گیری زمان این ارسال، خیلی مهم بود، زیرا اگر در محاسبات یک ثانیه خطا پیش می‌آمد در تعیین مختصات حدود 300 متر خطا بوجود می‌آمد؛ لذا بایستی راهی برای محاسبه زمان با دقت بسیار بالا ابداع می‌گردید. یعنی هر چه دقت در محاسبه زمان بالاتر بود، مختصات به دست آمده نیز دقت بیشتری داشت. عصر رادیو با توجه به کاربرد زمینی و هوایی و ابداع ماهواره‌ها به دو بخش عصر زمین و عصر ماهواره تقسیم‌بندی گردیده است.

·        عصر زمین

در این دوره سامانه‌های مختلفی جهت تعیین موقعیت و همچنین ناوبری ابداع گردید که در همگی آنها از فرکانس‌های رادیویی استفاده می‌گردید. مشخصات برخی از این سامانه‌ها به شرح زیر است:

-       LORAN A

یکی از روش‌هایی که هم زمان با عصر رادیو ابداع گردید ناوبری برد بلند یا LORAN A بود که این تکنولوژی در خلال جنگ جهانی دوم توسط انستیتو ماساچوست آمریکا ابداع گردید.

با آغاز جنگ جهانی دوم و پرواز هواپیماهای جنگنده و ترابری بی‌شمار در آسمان منطقه عملیات، معضل طراحان و فرماندهان جنگ جهت هدایت و کنترل آنها آشکار گردید. از طرفی تردد کشتی‌ها در اقیانوس‌ها و افزایش سرعت آنها نیز، انگیزه ابداع یک روش قابل اطمینان در تعیین مختصات و ناوبری را برانگیخت.

این روش که در آن از فرکانس‌های رادیویی استفاده می‌گردید از فرکانس 1850 تا 1950 کیلوهرتز قابل دریافت بود و برد آن نیز در حدود 600 مایل بود.

-       LORAN C

بعد از ابداع سامانه برد بلند LORAN C و موفقیت نسبی آن در جنگ جهانی دوم، سامانه پیشرفته‌تر برد بلند LORAN C در سال 1950 ابداع گردید.

این سامانه در محدوده 90 تا 110 کیلوهرتز کارآیی داشته و یک سامانه پالسی بود. دقت این سامانه در تعیین موقعیت حدود 25/0 نانومتر پیش‌بینی شده بود که رسیدن به این حد از خطا، بعید به نظر می‌رسید.

خطای مختصات تعیین شده در این روش در حدود 18 تا 90 متر بود و 95 درصد قابل اعتماد بوده و امکان دسترسی به آن برای 7/99 درصد از مردم جهان میسر بود.

مناطقی که سامانه فوق تحت پوشش خود قرار می‌داد شامل 48 ایالت آمریکا و ایالت‌های همجوار آن، مناطق ساحلی قاره آمریکا، قسمتی از آلاسکا، کانادا، چین، هند، ژاپن، شمال غرب اروپا، روسیه، عربستان سعودی و کره جنوبی می‌گردید.

سامانه LORAN C جهت ناوبری و موقعیت سنجی هواپیماهای نظامی، شخصی و کلیه کاربران زمینی و دریایی پیش‌بینی شده بود.

-       DECCA

این سامانه از فرکانس‌های پایین استفاده می‌نمود و قسمت زیادی از غرب اروپا، قسمتی از کانادا، خلیج‌فارس و خلیج کوچک بنگال را تحت پوشش خود قرار می‌داد.

این سامانه بر اساس مقایسه اختلاف فاز بین سیگنال‌های رادیویی ارسال شده از یک ایستگاه رادیویی طرح‌ریزی گردیده بود.

-       GEE

سامانه GEE یک سامانه انگلیسس شبیه به LORAN بود، اما با این تفاوت که این سامانه بر اساس فرکانس‌های VHF عمل می‌نمود.

-       OMEGA

سامانه OMEGA در سال 1968 توسط نیروی دریایی آمریکا و برای ناوبری هواپیماهای نظامی آن نیرو طرح‌ریزی گردید.

سامانه فوق تقریباً تمام اقیانوس‌های جهان را تحت پوشش قرار می‌داد. دقت این سامانه در تعیین مختصات در حدود 2 تا 4 ناتیکال مایل بود.

از این سامانه اولین بار جهت ناوبری و جابجایی بمب‌های هسته‌ای در قطب شمال در روسیه استفاده شد و پس از موفقیت در این آزمایش، برای ناوبری زیردریایی‌ها نیز مناسب تشخیص داده شد. این سامانه نیز بر اساس فرکانس‌های رادیویی در باند VHF و از طیفی ما بین 10 تا 14 کیلوهرتز کار می‌کرد. بر اساس محاسبات انجام شده قابلیت اعتماد به این سامانه حدود 95 درصد بود.

·        عصر ماهواره

 عصر ماهواره‌ای را می‌توان انقلابی در تعیین موقعیت و ناوبری تلقی نمود. تا قبل از اختراع ماهواره‌هایی با کاربرد ناوبری و تعیین موقعیت، مشکلات و معضلات مختلفی در تعیین موقعیت پیش‌روی خصوصاً نظامیان که نیازمندان اصلی بحث تعیین موقعیت و ناوبری هستند وجود داشت که اهم آنها به شرح زیر است:

-       عدم دقت کافی

-       سرعت پایین در تعیین موقعیت

-       اختصاصی بودن

-       پوشش محدود

ساخت ماهواره و پرتاب آن به فضا باعث حل بسیاری از مشکلات ناوبری و تعیین مختصات از جمله موارد فوق گردید.

از مزایای اصلی کاربرد ماهواره در تعیین موقعیت و ناوبری می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:

-       دقت

-       سرعت

-       تعیین موقعیت سه بعدی

-       پوشش گسترده

-       سهل‌الوصول بودن

در سامانه‌های قدیمی و سنتی جهت تعیین موقعیت نقاطی را به عنوان نقطه نشانی یا BENCH MARK در نظر می‌گرفتند که در عصر ماهواره این نقاط به ماهواره‌های پیشرفته تبدیل و در فضا مستقر گردیدند. بنابراین می‌توان دریافت، نحوه و اساس کار سامانه‌های پیشرفته ماهواره‌ای تعیین موقعیت نیز بر اساس همان روش قدیمی و سنتی مثلت‌بندی که در نقشه‌برداری از آن استفاده می‌گردید استوار است.

در این عصر که از سال 1958 آغاز گردید، فعالیت‌های بسیاری جهت بالا بردن کارآیی آن انجام گرفت و سامانه‌های مختلفی توسط کشورهای مختلف ابداع گردید تا استفاده از ماهواره‌ها جهت تعیین موقعیت به پیشرفت امروزی خود برسد که مهم‌ترین این سامانه‌ها به شرح زیر است:

-       SECOR

سامانه SECOR یک سامانه ناوبری و موقعیت‌یابی ماهواره‌ای بود که آمریکایی‌ها آن را ابداع نمودند.

در این سامانه که در سال 1964 ابداع گردید تا سال 1969 سیزده ماهواره کوچک و جعبه‌ای شکل که وزن هر کدام به حدود 17 تا 20 کیلوگرم می‌رسید به فضا پرتاب شد.

-       TRANSIT

جرقه پیدایش این سامانه در سال 1958 زده شد و نیروی دریایی آمریکا طرح کلی آن را جهت اجرا به لابراتور فیزیک هاپکینز در آن کشور ارائه نمود. این پروژه در سال 1964 به اتمام رسید و استفاده از آن آغاز گردید.

در این پروژه 4 تا 7 ماهواره در مدارهای دایره‌ای شکل که فاصله آنها از زمین حدود 1100 کیلومتر بود قرار گرفت و امواج خود را در فرکانس‌های 150 و 400 مگاهرتز به زمین ارسال می‌نمودند.

این سامانه بر اساس روش داپلر طراحی گردیده بود و مختصات دو بعدی به کاربر ارایه می‌نمود و خطایی در حدود 25 متر داشت که البته بعد از چند روز کار مستمر در یک منطقه دقت آن به 5 متر نیز می‌رسید.

استفاده از این سامانه در سال 1996 و بعد از ابداع سامانه پیشرفته موقعیت‌یاب جهانی GPS منسوخ گردید.

-       PARUS (TSIKADA-M)

این سامانه یک سامانه ناوبری نظامی متعلق به اتحاد جماهیر شوروی بود که با پرتاب 6 ماهواره به فضا ابداع گردید.

-       TSIKADA

این سامانه یک سامانه ناوبری متعلق به اتحاد جماهیر شوروی بود که با پرتاب 4 ماهواره به فضا ابداع گردید و کاربرد آن فقط در امور غیرنظامی بود.

-       TSYKLON

اولین ماهواره ناوبری مرتبط با این سامانه در اواخر سال 1968 به وسیله اتحاد جماهیر شوروی به فضا پرتاب گردید.

اساس کار این سامانه بر روش داپلر در نقشه‌برداری استوار بود که کار‌آیی آن در سامانه حمل‌ونقل آمریکا نیز اثبات رسیده بود.

بعد از طراحی و اجرای پروژه‌های فوق و موفقیت نسبی آنها، کشورهای پیشرفته به فکر ابداع یک سامانه موقعیت‌یاب و ناوبری جهانی افتادند تا تمامی فاکتورهای مطرح شده را داشته باشد که بر این اساس ایالات متحده آمریکا، روسیه، اتحادیه اروپا، چین و ژاپن فعالیت‌هایی را آغاز نمودند. در حال حاضر سامانه موقعیت‌یاب جهانی موسوم به GPS که متعلق به کشور آمریکا می‌باشد، جایگاه ویژه‌ای بین کاربران نظامی و غیرنظامی یافته است.

سامانه موقعیت‌یاب جهانی روسیه با عنوان GLONASS، اتحادیه اروپا با عنوان GALILEO و چین با عنوان BEIDUE از دیگر سامانه‌های موقعیت‌یاب جهانی‌اند که در حال تکامل هستند.

 

[ دوشنبه 1390/11/03 ] [ 4:47 ] [ محمد قنبری ] [ ]
 

رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی درباره اقدام صهیونیست‌ها در برخی کشورهای همسایه برای آموزش تروریست‌ها با هدف ترور دانشمندان کشور هشدار داد.

علاءالدین بروجردی گفت: بر اساس برخی گزارش‌ها، صهیونیست‌ها حتی در کشورهای خاور دور مانند تایلند در حال آموزش تروریست‌ها هستند.

وی تاکید کرد: وزارت امور خارجه باید در این باره براساس مستندات لازم از مجاری دیپلماتیک در برخورد با این کشور‌ها و ممانعت از ادامه این سیاست‌ها استفاده کند.

بروجردی گفت: سرویس‌های جاسوسی رژیم صهیونیستی، آمریکا و انگلیس در ترور دانشمندان کشورمان نقش اساسی دارند و بازی خطرناکی را در پیش گرفته‌اند.

وی این اقدامات را مغایر با ادعاهای غرب در مبارزه با تروریسم دانست و افزود: مبارزه با دانش در ایران، کاری قرون وسطایی است و هیچ‌گاه به نتیجه نمی‌رسد همچنان که صد‌ها نفر از دانشجویان رشته‌های فنی در کشورمان، تغییر رشته تحصیلی خود را به دانش هسته‌ای خواستار شده‌اند.

بروجردی گفت: بدون تردید، دانش صلح آمیز هسته‌ای جزو دانش‌های بومی کشورمان است و با ترور دانشمندان ایرانی که کاری بسیار ضد انسانی است نه فقط راه به جایی نمی‌برند بلکه باعث افزایش شمار دانشمندان کشورمان می‌شوند.

رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس افزود: از نهادهای امنیتی و اطلاعاتی انتظار می‌رود قبل از اجرای هر اقدام تروریستی مشابه، این توطئه‌ها را با کار اطلاعاتی دقیق کشف و خنثی کنند.

وی در عین حال، اقدامات نهادهای اطلاعاتی و امنیتی کشورمان را در کشف و خنثی کردن بسیاری از توطئه‌ها و اقدامات تروریستی موفقیت آمیز دانست و بر کشف و خنثی کردن همه این طرح‌های تروریستی تاکید کرد.

بروجردی تاکید کرد: سرویس‌های اطلاعاتی که در پی این طرح‌های تروریستی هستند باید بدانند دود این آتش بازی خطرناک به چشمشان می‌رود و ما هیچ‌گاه نمی‌توانیم در این باره بی‌تفاوت، نظاره گر این گونه وحشی‌گری‌ها باشیم و از همه ظرفیت‌های نظام برای پیشگیری و مقابله با این اقدامات استفاده می‌کنیم.

وی همچنین درباره تشکیل ستاد حفاظت از دانشمندان در کشور گفت: از زمان ترور نخستین دانشمندان هسته‌ای، این موضوع در جلسات مختلف بررسی شد و با فعال شدن این ستاد، حفاظت نخبگان درحال اجراست اما تروریست‌ها از روش‌های جدید در اجرای طرح‌های خود استفاده می‌کنند.

بروجردی، روش تروریست‌ها را در استفاده از بمب‌های مغناطیسی، ناجوانمردانه دانست که در هر جای دیگر دنیا قابل اجراست و آنچه اهمیت دارد، اقدامات اطلاعاتی برای کشف این گونه اقدامات قبل از اجرای آن است.

 

[ دوشنبه 1390/11/03 ] [ 4:41 ] [ محمد قنبری ] [ ]
 

مترجم: مجید طبسی

ویراستار: مهرداد بخشنده

ناظر ویراستار: سید علی‌اکبر میردهقان

امور چاپ و صحافی: حجت ستوده

صفحه آرایی: حجت ابراهیمی‌نیا

طراح جلد: محرم اسلام‌نژاد

ناشر: مرکز آموزشی و پژوهشی شهید سپهبد صیاد شیرازی

نوبت چاپ: اول- زمستان 1387

شمارگان: 500

شابک: 9-28-5251-600-978

نشانی: تهران- لویزان- بزرگراه ارتش (لشگرک)- روبروی سازمان جنگل‌ها و مراتع- مرکز آموزشی و پژوهشی شهید سپهبد صیاد شیرازی.

صندوق پستی: 3694-16765 تلفن مرکز عرضه محصولات فرهنگی: 22450697

 

 فهرست

فصل اول

معرفی

اهمیت ارتباطات

تأثیر اختلال بر ارتباطات

اقدامات پشتیبانی جنگ الکترونیک در پشتیبانی از عملیات اختلال

تصمیم برای انجام عملیات اختلال

انجام عملیات اختلال

فصل دوم

ادغام اختلال در عملیات رزمی

تمرکز روی هدف‌های تاکتیکی

قراردادن‌ واحدهای دشمن در ترتیب اولویت

قراردادن سامانه‌های تسلیحاتی و اقدامات شناسایی شده دشمن در ترتیب اولویت

شبکه‌های کنترل موشک‌های هدایت شونده ضدتانک دشمن

تهدید توپخانه‌ای

یگان مانوری

تهدید جنگ الکترونیک دشمن

تهدید پشتیبانی نزدیک هوایی

تهدید پدافند هوایی دشمن

شناسایی سامانه الکترونیکی کنترل سامانه‌های تسلیحاتی دشمن و اقدامات تهدیدی

داده‌های (اطلاعات) فنی

محاسبه داده‌های اختلال و امکانات اجرای مأموریت

فصل سوم

طرح‌ریزی عملیات اختلال

اهمیت اختلال

اختلال طرح‌ریزی شده

مأموریت زمان‌بندی شده

اختلال مکالمات

پوشش الکترونیکی

روش‌جاری عملیاتی اختلال

اختلال سرجیکال در مقایسه با اختلال سیگنال ابتدایی

ارتباطات با توان بالا

عوامل مؤثر در طرح‌ریزی مأموریت اختلال

تجزیه و تحلیل عوارض زمین

درک اختلال

شناسایی هدف

واگذاری مأموریت

انجام مأموریت

تعیین توان خروجی

فصل چهارم

آموزش

آموزش حضوری

آموزش یگانی

ضمیمه

محاسبات اختلال

فرمول‌ها و اختصارات

پارامترهای تجهیزات

ضریب‌های رسانایی زمین و عوارض آن

نسبت ارتفاع و ضرایب ارتفاع

تعیین نسبت ارتفاع

تعیین ضرایب ارتفاع

نیازمندی حداقل توان خروجی اختلال‌گر

حداکثر مسافت اختلال‌گر

حسابگر GTA30-6-5

حداقل توان خروجی اختلال‌گر مورد نیاز برای اختلال مؤثر

شابلون بادبزنی شفاف JAMPOT

اختصارات
 

مقدمه مترجم

در جنگ‌های مدرن امروزی جنگ الکترونیک جایگاه ویژه‌ای در تعیین سرنوشت یک جنگ دارد سازمان‌های نظامی مدرن که از فناوری روز برخوردارند برای فرماندهی و کنترل نیروها بطور فزاینده‌ای به وسایل الکترونیکی متکی می‌باشند سامانه‌های موشکی، سامانه‌های کنترل و مراقبت، سامانه‌های راداری و ناوبری و بطور کلی سامانه‌های کنترل و فرماندهی و هزاران نمونه دیگر بطور غیرقابل اجتناب به طیف الکترومغناطیس وابسته می‌باشند از این رو چشم، گوش و زبان فرمانده قطعاً وابسته به امواج است امروزه به جرأت می‌توان گفت برنده واقعی جنگ کسی است که کنترل مؤثر و صد در صد امواج الکترومغناطیس را دارا باشد یکی از کاربردهای امواج الکترومغناطیسی در جنگ الکترونیک ایجاد اختلال در ارتباطات رادیویی دشمن است که برای ایجاد اختلال مؤثر در شبکه‌های ارتباطی دشمن بایستی فاکتورهایی را مدنظر قرارداد تا هم عملیات اختلال بطور مؤثر اجرا شود و عم محل اختلال‌گرها توسط جهت‌یابی‌های دشمن کشف نگردد. آیین‌نامه‌ای که پیش‌رو دارید تحت عنوان کتابچه اختلال مخابراتی به چگونگی استفاده مؤثر از روش‌های اختلال پرداخته و دستورالعمل‌هایی را برای طراحان مأموریت ارائه نموده است که ازطریق آن می‌توان حداقل توان خروجی اختلال‌گر و حداکثر فاصله اختلال‌گر تا گیرنده هدف را محاسبه نمود این آیین‌نامه که بر گرفته از منابع آشکار می‌باشد قابل بهره‌برداری توسط عناصر اطلاعات، مخابرات و جنگال و ... بوده و حاوی بخشی از فنون مورد استفاده نیروهای متجاوز در این نوع عملیات است. با این وجود، در مراجعه به این نوع منابع، باید در نظر داشت که امکان نوآوری و خلاقیت در ارتباط با بهره‌برداری بومی از آن وجود دارد که این امر مستلزم ارائه نظر کارشناسان و متخصصین مربوطه خواهد بود. در پایان از تمامی عزیزانی که در ترجمه این آیین‌نامه مرا یاری نمودند کمال قدردانی و تشکر به عمل می‌آید.

 

[ دوشنبه 1390/11/03 ] [ 4:40 ] [ محمد قنبری ] [ ]
 

آژانس بين‌المللي انرژي اتمي اخيرا در گزارشي مدعي شد كه ايران ممكن است در راستاي ساخت تسليحات هسته‌اي گام بردارد اين در حال است كه براي اثبات اين ادعاي خود دلايل محكم و قانع‌كننده‌اي ارائه نكرد. 

این گزارش آژانس بین‌المللی انرژی اتمی منجر به این شد که بسیاری این موضوع را مطرح کنند که ایران در حال تلاش برای ساخت سلاح هسته‌ای است. اما موضوعی که خیلی‌ها نتوانستند آن را بفهمند نه تنها این بود که آژانس در گزارش خود به صراحت اعلام نکرده که ایران در حال ساخت سلاح هسته‌ای است بلکه همچنین این گزارش از سوی مدیر کل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی که روابط نزدیکی با آمریکا دارد، تایید شده است. همچنین از این گزارش ممکن است به عنوان بخشی از یک جنگ رسانه‌ای به نفع ائتلاف اسرائیل- ناتو برای به راه انداختن جنگ علیه ایران استفاده شود.

ممکن است در ظاهر آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و سازمان ملل سازمانهایی بی‌طرف به نظر بیایند اما در حقیقت این دو سازمان مهم تحت نفود قدرتهای بیرونی عمل می‌کنند. برای نمونه می توان به یوکیو آمانو مدیر کل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اشاره کرد. ماه گذشته روزنامه گاردین سندی را به نقل از وب سایت ویکی لیکس منتشر کرد که نشان می داد آمانو همواره در تصمیم‌گیری‌های استراتژیک مهم در راستای منافع آمریکا عمل کرده است؛ از انتصاب مقامات ارشد آژانس گرفته تا تصمیم گیری در مورد برنامه هسته‌ای ایران. این حقیقت که آمریکا تلاش کرده در تصمیم گیری و افکار آمانو نفوذ چشمگیر داشته باشد، درست است و به همین دلیل باید در این گزارش آژانس شک و تردید کرد چون مشخص است که نفوذ آمریکا بر آمانو تا چه میزان است.

به دنبال انتشار این گزارش آژانس در مورد ایران، آمریکا و اسرائیل ممکن است از آن به عنوان بهانه‌ای برای اعلام اینکه باید علیه ایران جنگ به راه انداخت، استفاده کنند. روزنامه راشا تودی در گزارشی عنوان کرد که سازمان ملل نتوانسته ادعاهایش در مورد تلاش ایران برای ساخت سلاح هسته‌ای را اثبات کند اما در ایجاد ترس در مورد این ادعای نادرست که ایران در حال ساخت سلاه هسته‌ای است، موفق بوده است.

فیلیپ گرالدی یک افسر سابق سازمان سیا در اظهارنظری در مورد اعتبار این گزارش اخیر آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ابراز شک و تردید کرد و گفت: در مورد این گزارش شک و تردید دارم چون آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به واقع هیچ توانایی در مورد اینکه خودش اطلاعات معتبر بدست بیاورد، ندارد و مجبور است که به اطلاعات نهادهای دیگر کشورها استناد کند. فکر می‌کنم اطلاعاتی که منجر به انتشار این گزارش آژانس شده، از سوی آمریکا و اسرائیل به آژانس داده شده است.

پیش از این نیز این نوع اطلاعات غلط آمریکا منجر به آغاز جنگ عراق شده بود و این سابقه آمریکا زنگ خطر را در مورد به راه انداختن جنگ علیه ایران براساس اطلاعات غلط به صدا در می‌آورد. در این راستا جنگ‌طلبان در آمریکا و اسرائیل از این فضا به نفع خود استفاده می‌کنند. همزمان با اینکه اسرائیل ممکن است به ایران حمله کند، شرایط فعلی تا حدودی خطرناک است. به رغم تلاش آمریکا، اسرائیل و دیگر کشورهای غربی بعید است در حمله به ایران به اهدافشان برسند این در حالی است که روسیه اعلام کرده هر کاری که بتواند انجام می دهد تا از از حمله نظامی به ایران جلوگیری کند. تهدید حمله غرب به ایران بسیار خطرناک است و با توجه به اینکه در صورت حمله به ایران مناطق مختلف تحت تاثیر قرار خواهند گرفت، این حمله می تواند منجر به آغاز جنگ جهانی سوم شود.

لازم است این حقیقت را بدانیم که نه تنها از جمله اهداف حمله به ایران کنترل غرب بر نفت و گاز ایران و خط لوله‌های این کشور است بلکه با این کار به دنبال حضور گسترده در خاورمیانه و توجه بیشتر به تحرکات چین و روسیه است. 

 

[ دوشنبه 1390/11/03 ] [ 4:37 ] [ محمد قنبری ] [ ]
 

نویسنده: دکتر شهرام علمداری

 فهرست مطالب                                                   
 
فصل اول  مروری بر ساختار های مدیریت بحران درکشورهای غربی و شرقی
1- بررسی وضعیت ایالات متحده آمریکا در کنترل و مدیریت بحران     11
2- اطلاعات شاخص های سامانه آمادگی ملی در کشورکانادا    43
3- اطلاعات شاخص های سامانه آمادگی ملی در کشور هند    50
4- اطلاعات شاخص های سامانه آمادگی ملی در کشور اوکرین     57
5- ساختار مرکز ملی مدیریت بحران روسیه (RNDMC)     63
6- اطلاعات شاخص های سامانه آمادگی ملی کشور جمهوری اسلامی ایران     78

فصل دوم   معرفی یک الگوی طرح مدیریت بحران
1- مقدمه    95
2- چند نمونه بحران    95
3- تجزیه و تحلیل تهدیدات    99
4- طرح پیوسته تجارت    100
5- مراحل بحران    112
6- تمرین ( امتحان ) در طرح مدیریت بحران    116

فصل سوم  الگوی پیشنهادی سامانه ملی مدیریت بحران  
1- اصول ومفاهیم     127
2- مشخصات کلی سامانه ملی مدیریت بحران    132
3- اجزای اصلی سامانه ملی مدیریت بحران    134
4- فرآیند ایجاد آمادگی در سامانه ملی مدیریت بحران    135
5- مدیریت اطلاعات و ارتباطات در سامانه    153
6- مدیریت منابع در سامانه ملی مدیریت بحران    163
7- فرماندهی ومدیریت درسامانه ملی مدیریت بحران    178
8- سامانه های هماهنگی بین سازمانی    222
9- سامانه های اطلاع رسانی عمومی وهشدار    231
10- استمرار وحفظ مدیریت در سامانه ملی مدیریت بحران    239
- کتابنامه    243

مقدمه

جمهوری اسلامی ایران به دلیل موقعیت ژئوپولتیک، اقتصادی و ماهیت ضداستکباری، همواره درمعرض تهدیدهای نظامی وغیرنظامی آمریکا و کشورهای استکباری بوده است. رژیم صهیونیستی اشغالگر قدس در سال های اخیر تهدیدات خود را نسبت به کشور افزایش داده است و آمریکا با استفاده از شرایط ومنابع موجود در منطقه خاورمیانه، درحال توسعه نیروهای نظامی خود می باشد. تدابیر مقام معظم رهبری وفرمانده کل قوا بر جدی گرفتن تهدید توسط مسئولان کشور و آماده سازی کلیه دستگاه ها و زیرساخت های کشوری و لشگری بوده است. دفاع غیرعامل به عنوان مکمل دفاع عامل، شامل اقدامات غیرمسلحانه که موجب افزایش بازدارندگی، کاهش آسیب پذیری، تداوم فعالیت های ضروری، ارتقاء پایداری ملی وتسهیل مدیریت بحران درمقابل تهدیدات و اقدامات نظامی دشمن می گردد، می باشد.
پدافند غیرعامل به عنوان یکی از مؤثرترین و پایدارترین روش های دفاع در مقابل تهدیدات، همواره مدنظر اکثر کشورهای جهان قرار داشته است وحتی کشورهایی مانند آمریکا و شوروی سابق با وجود برخورداری از توان نظامی بسیار بالا به این موضوع به صورت ویژه ای توجه داشته اند وکشوری مانند سوئیس با وجود بی طرفی در دو جنگ جهانی و مواجه نبودن با تهدید، به این موضوع توجه بسیار زیادی دارد. در کشور ما با وجود موقعیت خاص از نظر ژئو پولتیک، دارا بودن ثروت های عظیم نفت و گاز، نظام ضد استکبار و ورود به عرصه فناوری های نوین و تهدیدات استکبار جهانی، به موضوع پدافند غیرعامل توجه کافی نشده است.
طبق مصوبه مجمع تشخیص مصلحت نظام، پدافند غیرعامل عبارت است از :

مجموعه اقدامات غیرمسلحانه که موجب افزایش بازدارندگی، کاهش آسیب پذیری، تداوم فعالیت های ضروری، ارتقاء پایداری ملی وتسهیل مدیریت بحران در مقابل تهدیدات و اقدامات نظامی دشمن می گردد. (مجمع تشخیص مصلحت نظام، 1386)
 هدف از تدوین این کتاب، ارائه الگوی پیشنهادی برای تدوین مدیریت بحران و دفاع غیرنظامی کشور است که حاصل سال ها تجربه ، مطالعه و تحقیق زیاد در نظامات و ساختار های کشور ها بوده  که منجر به ارائه الگو های اجرایی و معتبر شده است.
فصل اول کتاب، به مطالعه تطبیقی ساختار مدیریت بحران ودفاع غیرنظامی کشورهای منتخب اختصاص دارد، سعی شده است تا ضمن معرفی نظام مدیریت بحران ودفاع غیرنظامی کشور ها، فرآیندهای سازماندهی، برنامه ریزی، هدایت و کنترل در مدیریت بحران کشورها، مورد بررسی قرارگرفته، و به بیان الگوهای مطرح در این خصوص در سطح جهان پرداخته شود.در فصل دوم به مسئله مدیریت بحران از دیدگاه دیگری بصورت فشرده پرداخته و به عنوان یک دیدگاه مطرح ،جوانب آن بحث شده است.
 در فصل سوم با نتیجه گیری از مطالعات تطبیقی ، به ارائه الگوی پیشنهادی سامانه ملی مدیریت بحران اختصاص دارد. سامانه ملی مدیریت بحران به عنوان جزئی از سامانه آمادگی ملی، نقش برنامه ریزی وکنترل کلیه اقدامات هماهنگی و فرماندهی بحران ناشی از تهاجم دشمن را برعهده خواهد داشت. امیدواریم این کتاب مورد    بهره برداری مدیران و کارشناسان سازمان ها ، دانشجویان کارشناسی ارشد رشته   پدافند غیرعامل و سایرین قرار گیرد.
                                                                    والسلام

 

[ دوشنبه 1390/11/03 ] [ 4:36 ] [ محمد قنبری ] [ ]
 

يكي از متداول‌ترين روش‌ها براي ارتقاي سطح امنيت كاربران استفاده از راهكار «رمز يكبار مصرف» است.

امروزه تلفن همراه به عنوان يك ابزار، در اختيار كليه‌ي اقشار جامعه است كه استفاده از آن، مزاياي كاربري بي‌بديلي را براي كاربران ايجاد مي‌كند. از اين‌رو، محصول تهيه شده برروي بستر سيم‌كارت به‌عنوان راهكاري مطمئن در ارائه‌ي خدمات مرتبط محسوب مي‌شود.

از ويژگي‌هاي اين محصول مي‌توان به امنيت بسيار بالا (مبتني بر سيم‌كارت)، اعتماد بيش‌تر كاربران به سيستم‌هاي الكترونيك و افزايش نسبت استفاده از آن، نياز نداشتن به بستر شبكه‌ي موبايل، سهولت در استفاده با توجه به وجود منو در برنامه‌ي تحت سيم‌كارت، نياز نداشتن كاربر به نصب برنامه برروي رايانه، كاهش هزينه‌ي استفاده با توجه به نياز نداشتن به دستگاه‌هاي جانبي اشاره كرد.

هم‌چنين كاهش مخاطره‌ي كاربر با توجه به همراه‌ داشتن تلفن همراه در اكثر اوقات، امكان استفاده‌ همزمان براي چندين سازمان، مراقبت ازكاربر به واسطه‌ي وجود PIN براي ورود به برنامه، امكان به‌روزرساني از راه دور OTA و انعطاف‌پذيري زيرسيستم‌ها به دليل ارائه‌ي وب از ديگر ويژگي‌ها محسوب مي‌شود؛ اين سيستم پنج بخش اصلي دارد.

* برنامه اپلت Applet:

اين برنامه برروي سيم‌كارت نصب مي‌شود و درواقع نسخه‌ي متناظر از برنامه در اختيار كاربر است و به صورت آفلاين كار مي‌كند و براي به‌روز‌رساني اپلت از پيام كوتاه امن استفاده مي‌شود.

* زيرسيستم كاربران Administration:

اين بخش وظيفه‌ي تعريف و به‌روزرساني وضعيت كاربر را دارد. بنابراين، نقطه‌ي شروع براي تعريف يك كاربر، براي استفاده از سرويس رمز يكبار مصرف اين زيرسيستم است.

* زيرسيستم بارگذاري اپلت Applet Loader:

اين بخش امكان نصب و به‌روزرساني اپلت تحت سيم‌كارت را فراهم مي‌كند. با توجه به اين كه اين سيستم تحت وب است، بنابراين استفاده از آن براي سازمان‌ها نياز به تمهيدات ويژه‌اي نخواهد داشت.

* زيرسيستم احراز هويت Authentication:

اين بخش رابط بين سامانه‌ي كاربري و سيستم رمز يكبار مصرف است، از اين‌رو مسووليت‌ شناسايي كاربر مجاز را برعهده دارد، به علاوه توليد تصادفي نيز توسط اين سيستم انجام مي‌شود.

* زيرسيستم فعال‌سازي Activation:

اين زيرسيستم وظيفه‌ي تشكيل و ارسال پيام كوتاه به منظور به‌روزرساني و تغيير وضعيت اپلت برروي سيم‌كارت را برعهده دارد. هم‌چنين رابط بين سيستم‌هاي نصب‌شده در سازمان عامل با سيستم‌هاي مورد نياز در اپراتور، به منظور استفاده از بستر تلفن همراه است.

اين محصول براي كليه‌ي سازمان‌ها و موسساتي كه كاربران آن (شامل مشتريان و كارمندان) نياز به استفاده از خدمات الكترونيك امن دارند، مناسب است.

برخي از مشتريان بالقوه اين محصول شامل بانك‌ها،‌ وزارتخانه‌ها‌، سازمان‌ها و شركت‌هاي بزرگ هستند.

 

[ دوشنبه 1390/11/03 ] [ 4:32 ] [ محمد قنبری ] [ ]
.: Weblog Themes By Weblog Skin :.
درباره وبلاگ

محمد قنبری
کارشناس علوم سیاسی
کارشناس پدافند غیر عامل
شماره تماس مدیر موسسه: 09378006693
ghanbari111@ymail.com
این وبگاه در صدد است در راستای فرهنگ سازی مباحث پدافندغیرعامل مطالب تخصصی - آموزشی را جهت آموزش علاقه مندان در صفحات خود قرار دهد.
امکانات وب
ايران رمان