بسم الله الرحمن الرحیم

موسسه علمی- پژوهشی سردار شهید قنبری نرم افزار مجموعه جزوات پدافند غیر عامل را به صورت مولتی مدیا طراحی کرده و آماده عرضه به علاقه مندان به حوزه های تخصصی پدافند غیر عامل است. این مجموعه مشتمل بر 13 جزوه تخصصی در حوزه پدافند غیر عامل است. قیمت این نرم افزار با توجه به تخصصی بودن مطالب و انجام کارهای گرافیکی از آنچه که تصور می رفت ارزانتر است. هدف موسسه از این گونه فعالیت ها فرهنگ سازی و آموزش موضوعات ضروریی است که اکنون در سطوح بین المللی جزء برنامه ریزی های چند ساله در حال اجراست.

علاقه مندان به موضوعات پدافند غیر عامل جهت تهیه این نرم افزار با آقای قنبری تماس حاصل فرمایند.

شماره تماس موسسه: 33۳۰۰۰۶۸-021

 شماره تماس مدیر موسسه: 09126715205

قیمت : ۸۰۰۰ تومان

ارسال رایگان صورت مي گيرد.

نام اثر: مدیریت بحران‌ها (تهدیدها، تنگناها و فرصت‌ها)

مترجمان: محمدجواد زنگنه اینالو- قاسم محمدعلی‌پور یامچی

ناظر تخصصی: مهدی محمد دوست و عباس تاجیک

ویراستار علمی ترجمه: سعید کافی

ویراستار ادبی: معصومه پرتویان

با همکاری: دانشکده و پژوهشکدة فرماندهی و ستاد و علوم دفاعی

طراح جلد: حمیدرضا سیف‌زاده

حروف‌نگار و صفحه‌آرا: معصومه احمدی

نوبت چاپ: اول (پاییز 1385)

شمارگان: 500 نسخه

شابک: X- 61- 8886- 964

تهران: ستاد مشترک سپاه- معاونت آموزش و نیروی انسانی- مرکز برنامه‌ریزی و تألیف کتاب‌های درسی   تلفن: 77717203

فهرست مطالب

مقدمة مترجم

بخش اول- مقدمه

    فصل اول- دنیای متحول بحران و مدیریت بحران

    فصل دوم- از بحران تا اوضاع عادی: سایة بلند سیاست پس از بحران

بخش دوم- چگونگی ایجاد و تشدید بحران‌ها: ابعاد مراحل اول و دوم

    فصل سوم- شورش‌های لس‌آنجلس: تحقیقی درخصوص بحران ناتوانی

    فصل چهارم- احتراز از جنگ و پذیرش شکست: بحران صربرنیتسا، ژوئیة 1995

    فصل پنجم- پروندة استفان لارنس: پلیس کلان‌شهر لندن در بحران

    فصل ششم- از قومیت‌گرایی تا نسل‌کشی در رواندا

بخش سوم- پاسخ به بحران‌ها: تصمیم‌گیری، رهبری و هماهنگی

    فصل هفتم- تصمیم‌گیری در بحران: فاجعة پایپر آلفا

    فصل هشتم- یادگیری سازمانی از مخاطرات ناشی از زمین‌لرزه: زمین لرزه‌های سال 1999 دریای مرمره و دوزجه در ترکیه

    فصل نهم- از سانحه تا فاجعه: واکنش به سانحة سقوط هواپیمای هرکولس

    فصل دهم- بحران جنون گاوی: نقش کارشناسان و مدیریت بحران در اروپا

بخش چهارم- سایة بلند بحران‌ها: سیاسی‌سازی، آسیب‌ها و عبرت‌گیری‌ها

    فصل یازدهم- از بحران تا فاجعه: ترور پالمه

    فصل دوازدهم- ماهیت متغیر بحران: بازسازی سانحة هواپیمای بولمر

    فصل سیزدهم- سقوط هواپیمای پرواز شمارة 800: هواپیمایی خطوط هوایی ترانس ورلد

    فصل چهارم- بحران و اصلاحات در بلژیک: پروندة دتروی و نظام کیفری این کشور

بخش پنجم- چالش‌های مدرن‌سازی: تبعات ناخواسته و بحران‌های آتی

    فصل پانزدهم- فاجعة آتی فناوری اطلاعات: بررسی نظری

    فصل شانزدهم- بیماری‌های همه‌گیر ویروسی: گذشته و آینده

    فصل هفدهم- بحران‌های محیطی ناگهانی و خزنده در روسیه

    فصل هجدهم- آب و جهانی‌سازی اقتصاد: بحران پیش‌رو

    فصل نوزدهم- آماده‌سازی قبل از وقوع حوادث: تلاش مستمر ژاپن برای یافتن بهترین شیوه‌های مدیریت بحران

    فصل بیستم- سیر تکاملی کاهش فاجعه، یک استراتژی بین‌المللی: مفاهیم سیاسی برای آینده

    فصل بیست و یکم- بحران‌های پیش‌رو: نظریه‌ها و یافته‌ها

مقدمة مترجم

کتاب حاضر در سال 1989 تحت عنوان «کنار آمدن با بحران‌ها» توسط نویسندگان همین کتاب منتشر گردید. در آن کتاب مطالبی مطرح شده بود که به فعالیت‌های تروریسم و بلایای طبیعی که در دهه‌های 1970 و 1980 در بسیاری از کشورهای اروپایی و امریکایی رخ داده بود می‌پرداخت. با پیشرفت بلایا و پدید آمدن شکل‌های مختلف بحران‌های جدید، از جمله بحران‌های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و گسترش حوزه بحران‌پژوهی، نویسندگان یاد شده تصمیم به تجدید چاپ آن گرفتند. اما از آن‌جا که شکل و مطالب تحقیقات جدید با آن‌چه در کتاب قبلی آمده بود به کلی فرق می‌کرد، نویسندگان تصمیم گرفتند آن را با نام جدید «مدیریت بحران‌ها» چاپ نمایند. بنابراین کتاب در سال 2001 تحت همین نام منتشر گردید.

عنوان جدید حاکی از تغییر شناخت و فهم نویسندگان و جامعه از موضوع بحران است نام جدید گویای آن است که دیگر جامعه علمی به بحران به عنوان «تقدیر و بلایای آسمانی محض» اعتقادی ندارد. تلخیص یافته‌ها و مطالعات دهه گذشته در کتاب «مدیریت» خود مرتبط بودن مفهوم بحران را به شکل امروزی آن روشن کرده است و دلیل استفاده آن از اصطلاحی عام نظیر «بحران» به جای واژه‌هایی مانند آشوب، بلایا و… را توضیح می‌دهد. در کتاب سعی شده است کلیه مفاهیم و واژه‌ها همراه با پیشرفت متن توضیح داده شود و تنگناهای پیش‌روی و مکانیسم‌های کنار آمدن با بحران‌ها و راه‌های فرار از بحران به خوانندگان آن نشان داده شود. از آن‌جا که کشور ما از جمله کشورهای بلاخیز دنیا می‌باشد، با مطالعه مطالب و کتب موجود در زمینه بحران تصمیم گرفته شد که این ترجمه و در اختیار مدیران  کشور در سازمان‌ها و ارگان‌های ذی‌ربط قرار گیرد.

از آن‌جا که شناخت خوب موضوع همواره راه‌گشای کار است درخواست می‌کنیم با دیده خوش‌بینانه به موضوعات نگریسته شود که همین ما را بس است. در اینجا لازم می‌دانم از کلیه سروران و عزیزانی که ما در انتخاب، ترجمه، چاپ و انتشار این کتاب یاری نمودند به‌ویژه دکتر محمدباقر ذوالقدر، سردار فتحیان مترجمین و ویراستاران محترم آقایان علی‌پور، کافی، محمددوست و تاجیک تشکر و قدردانی نمایم.

 1-مقدمه: بحران و بحران پژوهی[1]

بحران‌ها جزء ویژگی‌های بارز جوامع امروزی هستند. هیچ‌یک از قاره‌ها و کشورهای جهان، از خطرات، بلایا، مصائب، درگیری، کشمکش، آشفتگی، شورش، بلوا، انقلاب و ترور در امان نیستند. تاریخ کشورها و فرهنگ‌ها، مملو از حوادث شگفت‌آور و بی‌مانندی است که سمبل محنت، خسارت، اضطراب و خطر هستند. اسامی و عناوین این حوادث خود سخن می‌گویند: حادثة تایتانیک، آنفلوآنزای سال 1918 دراسپانیا، دوشنبة سیاه در وآل استریت، دیوار برلین، کانال سوئز، بحران موشکی کوبا، جنگ یوم کیپور، کشتار میدان تیان‌آن‌من، چرنوبیل، بوپال (Bhopal)، توفان آندرو (Andrew)، نورث ریچ (Northridge)، زلزلة کوبه، حادثة کال 007 (KAL007)، جزیرة تنریف (Tenerife)، لاکربی، اوکلاهاما سیتی، کنکورد، انفجار مرکز تجارت جهانی و… این‌ها تعداد اندکی از مثال‌های تاریخی هستند که می‌توان نام برد.

در مدت زمانی طولانی، دانشمندان علوم اجتماعی دید مثبتی نسبت به بحران نداشتند، زیرا بحران را درست در نقطة مقابل تلاش‌های فراوان خود در علوم اجتماعی می‌دانستند که درخصوص موضوع‌ها و اهداف ثابت و معلوم انجام می‌دادند و از مسیرها و الگوها و قواعد قابل سنجش استفاده می‌کردند. دل‌مشغولی سنتی نسبت به نظم اجتماعی و سیاسی، منطق دِسکارتین (Descartin) و اشتیاق به اندیشه و دقت در علوم طبیعی و تجربی، آن‌ها را به شکلی بار آورده بود که ترجیح می‌دادند مسائل اجتماعی و سیاسی را نیز قابل پیش‌بینی، قاعده‌مند و تکرارپذیر ببینند. تحلیل تحولات اجتماعی و سیاسی- و سؤالات مربوط به اختلالات- نیز در همین چارچوب انجام می‌گرفت و بحران نیز واژه‌ای کاربردی به مفهوم تسهیل‌کنندة تغییرات مطلوب تلقی می‌شد و مدیریت بحران به عنوان سازوکاری برای برگرداندن اوضاع به وضع عادی تفسیر می‌شد. قلمرو پژوهش‌های مربوط به بحران نیز- به نوبة خود- برای مدت‌ها مورد تاخت و تاز عوامل طبیعی، دشمنان خارجی و بلایای ناگهانی قرار داشت (رزنتال، 1998). بحران‌ها به مثابة مظهر «ناممکن‌ها» مورد مطالعه قرار می‌گرفتند (هویت، 1983) و بلایای طبیعی به عنوان چهرة اصلی بحران، این مفهوم از «ناممکن‌ها» را تجسم می‌بخشید: بلای طبیعی یک مشیت الهی ناخواسته، غیرمنتظره، بی‌سابقه و تقریباً مهارنشدنی است که منشأ بی‌اعتقادی و بی‌ثباتی‌های گسترده می‌شود. بحران‌ها، بلاهایی تلقی می‌شدند که برای جوامع مرگ و نابودی به ارمغان می‌آوردند و قبل از این‌که از ذهن‌ها محو شوند، بیانگر مصیبت و ویرانی بودند. آن‌ها مهم‌ترین تهدید کشورها تلقی می‌شدند: مانند جنگ، انقلاب و شورش که قدرت ملی و عوامل و مؤلفه‌های آن را دستخوش تغییر قرار می‌دادند. بحران‌ها، رویدادهای آشکاری بودند که به‌راحتی آثار خود را درزمان و مکان به جای می‌گذاشتند و لازم نبود از چشم جهانیان مخفی نگه داشته شوند.

این مفهوم از بحران، برای جهان امروز؛ با مرزهای در نوردیده شده، پیشرفت‌های اعجاب‌انگیز فناوری و سرعت‌های فزاینده‌ای، بسیار نارسا و محدود است. از این پس بحران نمی‌تواند به مثابة عوامل خارجی زندگی روزمره و تهدیداتی که در «مکانی دوردست» در کمین انسان‌هاست، تلقی شود، بلکه به بخشی از دنیای ما و جزئی از شیوه و راه و رسم زندگی انسان‌ها تبدیل شده است.

بهتر است بحران‌ها را به مثابة دوره‌ای از شورش‌ها و فشارهای جمعی فرض کرد که الگوهای مرسوم را به ریخته و ارزش‌های بنیادین و ساختارهای نظام اجتماعی را بر پایة روش‌های غیرقابل انتظار و دور از ذهن تهدید می‌کند. (رزنتال، چارلز و تهارت، 1989) امروزه، بحران یک حادثة مجزا و گسسته تلقی نمی‌شود، بلکه فرایندی چند بعدی و چند لایه‌ای است که به شکل‌های پیش‌بینی ناپذیر و نامعین با یکدیگر کنش متقابل دارند. بحران‌های جدید به‌طور فزاینده‌ای با خصیصه‌های پیچیدگی، وابستگی متقابل و سیاسی بودن، مشخص و متمایز می‌شوند. بحران‌های فردا نیز- به نوبة خود- از بحران‌های امروز و دیروز متفاوت خواهند بود.

امروزه بسیاری از اندیشمندان اجتماعی، مقامات دولتی و مدیران مؤسسات و شرکت‌ها بر ضرورت درک این موضوع که بحران چرا و چگونه به وقوع می‌پیوندد، برای جلوگیری از وقوع آن چه کاری می‌توان انجام داد و چگونه می‌توان از وقوع دوبارة آن‌ها جلوگیری کرد،اتفاق نظر دارند.[2] هرچند مطالعات مربوط به بحران و مدیریت بحران شتاب گرفته است، اما طبیعت متحول و متغیر بحران، مصائب و مشکلات مفهومی و نظری زیادی را بر پژوهشگران تحمیل کرده است. بنابراین تحقیقات در مورد بلایا و بحران‌ها باید امری به مراتب فراتر از علایق جامعه‌شناسان بالایا، کاراموزان کاخ سفید و بازرسان کرملین در نظر گرفته شود. در این کتاب، سعی خواهد شد اختلاف بین دیدگاه علوم اجتماعی متعارف و دنیای در حال تحول بحران، از میان برداشته شود و بین آن‌ها رابطه برقرار شود. هم‌چنین نمایی کلی از رویکردی پویا و اقتضایی در مورد بحران‌ها و مدیریت بحران، ارائه خواهد شد که می‌تواند پژوهشگران بحران و فعالان این عرصه را برای برخورد و مواجه شدن با چالش‌های بحرانی امروز و فردا یاری کند.

2-وضعیت فعلی بحران‌پژوهی

در سال‌های اخیر حوزة پژوهش شاهد پیشرفت‌های قابل توجهی بوده است. به‌عنوان نمونه، از وابستگی این حوزه از پژوهش به ریشه‌های عقلانی و ذهنی مطالعات مربوط به بلایا و مطالعات مربوط به درگیری‌های بین‌المللی، کاسته شده است. تفاوت میان «بلایای ساختة دست بشر» و آن‌چه که به مشیت و تقدیر الهی مربوط می‌شود، از میان رفته است (کوارنتلی، 1998؛ اشتاینبرگ، 2000). دغدغه‌های مربوط به رقابت هسته‌ای، به شکل جدیدی از بحران بدل شده است. تکثر مجلات آکادامیک و علمی قدیمی و جدید و ازدیاد عناوینی که در این مجلات مورد بحث قرار می‌گیرند، وسعت یافتن مطالعات بحران را از نظر دامنه و کانون توجه و تمرکز، مورد تأیید قرار می‌دهند.[3]

حوزة مطالعات بحران، دائماً با حجم زیادی از مطالعات موردی جدید که به صورتی فزاینده از وجوه و چشم‌اندازهای مختلف و چند بعدی مورد بررسی قرار می‌گیرند، تقویت می‌شود. علاوه بر این جامعه‌شناسان بلایا، متخصصان روابط بین‌الملل، دانشجویان مدیریت بازرگانی، روانشناسی، مدیریت عمومی، تئوری‌های سازمانی، حقوق، تحلیل خطر و اقتصاد، علاقة شدیدی نسبت به عنوان بحران پیدا کرده‌اند. متخصصان، مقامات و شاغلین در امر بحران نیز علاقة وافری برای بازبینی و تجدیدنظر در تجربیات گذشتة خویش، از خود نشان می‌دهند.

میزان درک از بحران، با توجهی که پژوهشگران به مراحل مختلف بحران‌ها و مدیریت بحران دارند، افزایش می‌یابد. توجه صرف به گزینه‌های مصیبت‌بار و غم‌انگیز و تصمیمات عاجل [به عنوان بحران] جای خود را به درک گسترده‌ای از مراحل دیگری که در طول بحران و نتایج و پیامدهای آن اهمیت دارند، داده است. در مطالعات مدیریت بحران، موضوعاتی مانند طرح‌ریزی، پیشگیری، مرمت و بازسازی اهمیت یافته‌اند. حوزة بحران هم اینک دارای نظریه‌های پیشرفته و کمال یافته‌ای درخصوص علل و نحوة شکل‌گیری انواع مختلف بحران‌ها و ادارة آن‌هاست. حال به‌طور خلاصه برخی از این ویژگی‌های مهم، شرایط و پیامدهای بحران‌های مدرن را که از متون و آثار مربوط به بحران استخراج شده است، مورد بررسی قرار می‌دهیم.

 [1]- نویسندگان این کتاب از یازکل درور  (Yehezkel Dror)، هنری کوارانتلی (Henry Quarantelli)، پاول تی‌هارت (Paul`t Hart)، اریک استرن (Eric Stern)و فردریک بایندر (Fredrik Bynader)به دلیل نظرات سازنده‌شان درخصوص متن قبلی این فصل کما تقدیر و تشکر را دارند.

[2]- خسارات ناشی از حوادث غیرمترقبه با توجه به خسارات‌های مالی و مشتق‌های انسانی به شدت افزایش یافته است (کانی (Cuny)، 1983؛ البالا برتراند (Albala Berirand)، 1993 و هیلز (Hills)، 1998). برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد اختصاص هزینه‌ها و کمک‌های مالی به بلایای طبیعی و حوادث غیرمترقبه پیچیده به سایت www.relief.int مراجعه شود.

[3]- برای مثال، نشریات مدیریت پیشامدهای احتمالی و بحران‌ها (Contingencies & Crisis Management) مقالاتی را در طیف گسترده‌ای از بحران‌های به وجود امده در بخش‌های دولتی و خصوصی به چاپ می‌رساند (رزنتال و کاوزمین، 1993). موضوعات مطرح شده شامل ورشکستگی BCCI و خطوط هوایی پان‌امریکن، فرار مغزها در لبنان، ویروس ابولا، نوآوری‌های تکنولوژیکی، تعمیر و نگهداری نیروگاه‌های اتمی و جمع‌آوری مجدد محصول، کلان شهرها و مدیریت مخاطرات در صنایع شیمیایی است.

به گزارش خبرنگار پاینا، سردار غلامرضا جلالی رئیس سازمان پدافند غیرعامل کشور در دومین همایش پایداری ملی و پدافند غیرعامل با رویکرد فنی و مهندسی که صبح امروز یکشنبه در مرکز همایش‌های بین‌المللی صدا و سیما ‌با حضور رئیس مجلس شورای اسلامی آغاز شد، با بیان اینکه سیاست‌های دفاع سایبری کشور حدود دو هفته‌ پیش توسط مقام معظم رهبری ابلاغ شد، گفت: اجرایی کردن راهبردهای پدافند غیرعامل نیازمند آزمون و آئین‌نامه‌ها و الزامات اجرایی است. وی افزود: پدافند غیرعامل در حوزه مهندسی تلاش می‌کند با ادبیات مهندسی، تحصیلات و مؤلفه‌های دفاعی را ترجمه کند و در چند سال اخیر توانستیم با استفاده از ظرفیت‌های مهندسی و دانشگاهی کشور مباحثه مشترکی را در این دو حوزه تولید کنیم. رئیس سازمان پدافند غیرعامل کشور با بیان اینکه در گذشته فاقد ادبیات مشترک دفاعی و مهندسی بودیم، اظهار داشت: ادبیات گذشته در حوزه مهندسی پایداری لازم را نداشت و بر این اساس جهادی همه‌جانبه در جامعه مهندسی کشور با رویکرد پدافند غیرعامل و پایداری کشور ایجاد شد. جلالی ادامه داد: امروز بعد از حدود 7سال تلاش، می‌خواهیم ثمرات و اقدامات مهندسی در حوزه پدافند غیرعامل را در این جشنواره نمایش دهیم و از آنان تقدیر و تشکر کنیم. وی با بیان اینکه امروز دانش و ادبیات فنی و مهندسی پدافند غیرعامل را در اکثر حوزه‌ها به‌دست آورده‌ایم، تصریح کرد: در حال حاضر امکان تبدیل تهدیدات به فرمول‌های مهندسی و دانش مدل‌سازی آتش‌سوزی‌های صنعتی را به دست آوردیم که حاصل اینها ایجاد شش رشته مرتبط با پدافند غیرعامل در دانشگاه‌هاست. رئیس سازمان پدافند غیرعامل کشور در پایان اظهار داشت: در حال حاضر فضا آماده شده تا مهندسان و متخصصین کشورمان برای دفاع از ایران با استفاده از فناوری‌های نو در مقابل فراوری‌های روز جهان بایستند.

سردار آسودي از اتخاذ راهكارهايي به منظور مقابله با جنگ نرم دشمن از جمله در حوزه سايبري خبر داد و گفت:‌ «سپاه پاسداران به منظور خنثي كردن تهديدات احتمالي دشمنان در اين حوزه تلاش‌هاي گسترده اي را انجام داده است.»

به گزارش گرداب، معاون فرهنگی و تبلیغات نمایندگی ولی فقیه در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در گفت‌وگو با ایرنا از ارتقای سطح توانمندی مردمی و کارکنان سپاه از طریق آموزش به عنوان بخشی از این تلاشها یاد کرد و گفت: «در نشست های توجیهی ویژه کارکنان سپاه، آخرین ترفندهای دشمنان و فناوری‌های موجود در این زمینه معرفی و راهکارهای مقابله با آن شرح داده می شود.»

 وی اظهار داشت: «سپاه با بهره گیری از تمامی توانمندی‌های فرهنگی و هنری از جمله ظرفیت مراکز آموزشی و دانشگاهی و انتشار انواع کتب، با برنامه و به طور حساب شده با جنگ نرم دشمن مقابله می کند.»

 سردار آسودی اضافه کرد: «از آن‌جا که دشمن در حوزه جنگ نرم عمدتا ارزشها، اعتقادات مردم و سازمانهای ما را هدف قرار می دهد آحاد کارکنان سپاه، بسیجیان و خانواده ها را با ترفندهای دشمن آشنا می کنیم که این اطلاع‌رسانی در کارگاه های آموزشی و هم اندیشی‌ها انجام می شود.»

 این مقام سپاه یادآور شد که سپاه پاسداران هم اینک به صورت پیوسته، مداوم و دقیق وضعیت دشمن را رصد می کند و از اشراف اطلاعاتی کامل بر تمامی راهبردها، راهکارها، روش ها و فناوری‌هایی که در حوزه جنگ نرم استفاده می کنند، برخوردار است.

 وی افزود: «هدف از این اقدامات آن است که سپاه بتواند یک مقابله به موقع، هدفمند و تاثیرگذاری را در برابر توطئه‌های دشمنان داشته باشد.»

 سپاه وارد مسابقه تسلیحاتی نمی‌شود

معاون فرهنگی و تبلیغات نمایندگی ولی فقیه در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی افزود: «سپاه به منظور دفاع همه جانبه از انقلاب و میهن اسلامی تدابیر لازم را اندیشیده و از آمادگی کامل برخورداراست، اما هیچ‌گاه وارد فازهایی نظیر مسابقه تسلیحاتی که دشمنان مدعی آن هستند، نمی شود.»

 وی در ادامه گفت: «سپاه پاسداران، پاسداری از انقلاب اسلامی را بر عهده دارد و برای دفاع همه جانبه از آن همواره برنامه ریزی می‌کند و این آمادگی همه جانبه در زمین، دریا، هوا و حوزه جنگ نرم و فرهنگی وجود دارد.»

 وی خاطرنشان کرد:‌ «سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با کسب تجارب ارزشمند در طی 32 سال گذشته به ویژه جنگ تحمیلی، برای دفاع همه جانبه از انقلاب، میهن اسلامی و مردم عزیز آمادگی دارد.»

 نمایش اقتدار ایران در رزمایش پیامبر اعظمصلی‌الله‌علیه‌وآله

معاون فرهنگی و تبلیغات نمایندگی ولی فقیه در سپاه پاسداران در ادامه گفت وگو با ایرنا گفت: «نیروهای مسلح جمهوری اسلامی از جمله سپاه پاسداران معمولا در رزمایشهای مختلف، گوشه‌ای از توانمندی و قدرت خود را در حوزه‌های جنگ نرم و سخت به رخ دشمنان می‌کشند که رزمایش پیامبر اعظم صلی‌الله‌علیه‌وآله 6 از جمله این اقدامات بود.»

 وی با اشاره به بازتاب گسترده این رزمایش در سطح منطقه خاطرنشان کرد: «با این آمادگی که در نیروهای مسلح و از جمله در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی وجود دارد، دشمن نمی تواند هیچ اقدامی علیه کشورمان انجام دهد.»

نام کتاب: بهره‌برداری اطلاعاتی از اینترنت

مترجم: رضا درودی

ویراستار فنی: امین کرجی

ویراستار ادبی: مرتضی مرادی- فرهاد کیاستی‌نژاد

ناظر ویراستار: سید علی‌اکبر میردهقان

ناظر چاپ: داود رحیمی

نوبت چاپ: اول- پاییز 1387

طراح جلد: محرم اسلام‌نژاد

امور چاپ و صحافی: حجت ستوده- فرید همتی 

تایپ و صفحه‌آرایی: وحید جهانبخش

ناشر: انتشارات مرکز آموزشی و پژوهشی شهید شپهبد صیاد شیرازی

شمارگان: 500 نسخه

نشانی: تهران- بزرگراه ارتش- روربروی سازمان جنگل‌ها و مراتع- مرکز آموزشی و پژوهشی شیهد سپهبد صیاد شیرازی

تلفن مرکز عرضه محصولات فرهنگی: 22450697

فهرست

مقدمه ناشر

مقدمه

فصل اول: بازبینی شبکه اینترنت

بخش اول: شبکه جهانی وب

بخش دوم: گروه‌های خبری

بخش سوم: بررسی فهرست نامه‌های الکترنیکی

بخش چهارم: چت (اتاق گفتگوی همزمان)

فصل دوم: راهنمایی

بخش اول: تحلیل ماموریت

مراحل تحلیل ماموریت

مرحله اول: منابع ماموریت

مرحله دوم: ماموریت اصلی و تامین هدف

مرحله سوم: اجزای مشتق شده از ماموریت خودی

مرحله چهارم: تشخیص فرضیات

مرحله پنجم: تشخیص اهداف

بخش دوم: توسعه الزامات اولیه اطلاعات

پیش‌نویس توسعه مدیریت

فصل سوم: جمع‌آوری اطلاعات

بخش اول: طرح جمع‌آوری اطلاعات

ایجاد طرح جمع‌آوری اطلاعات

مراحل طرح جمع‌آوری اطلاعات اینترنتی

مرحله اول: نیازهای اطلاعاتی قابل جستجو را مشخص کنید

مرحله دوم: بهترین سایت‌ها یا راهبرد جستجو را مشخص کنید

مرحله سوم: جزییات را برای دسترسی یا پیدا کردن اطلاعات خاص معرفی کنید

مرحله چهارم: محدودیت‌های زمان جستجو را مشخص کنید

استفاده از طرح جمع‌آوری اطلاعات اینترنتی

نیاز‌های همیشگی

بخش دوم: راهبردهای جستجو

مرحله اول: مفاهیم کلیدی را شناسایی کنید

مرحله دوم: عبارت‌های احتمالی جستجو را شناسایی کنید

گسترش عنوان برگه گزارش کار

مرحله سوم: تصمیم بگیرید از چه روشی برای جستجو استفاده می‌کنید

مرحله چهارم: جستجوی خودتان را بسازید

مرحله پنجم: جستجوی را محدود کنید

مرحله ششم: جستجوی خودتان را اصلاح کنید

بخش سوم: برگه گزارش کار جستجو

بخش چهارم: ابزار جستجو

موتورهای جستجو

آیا تما موتورهای جستجوی اینترنت مثل هم هستند؟

چگونه موتورهای جستجو صفحات اینترنتی را رتبه‌بندی می‌کنند؟

چه زمانی شما از موتور جستجو استفاده می‌کنید؟

کوپرنیک

اینترنت عمیق/ اینترنت نامریی

اداره کننده در خواست اینترنت عمیق

بخش پنجم: جستجوی ناشناخته در اینترنت عمومی

فصل چهارم: پردازش

بخش اول: ارزیابی منابع

تعیین منبع صفحات اینترنتی

اهمیت خواندن URL

Traceroute

Macfee Visual Trace

بخش دوم: فهرست ارزیابی

فهرست ارزیابی برای صفحه اینترنتی پشتیبانی

فهرست ارزیابی برای صفحات داد و ستد/ بازاریابی اینترنتی

فهرست ارزیابی برای صفحات خبری اینترنتی

فهرست ارزیابی برای صفحات اینترنتی اطلاعاتی

فهرست ارزیابی برای صفحات اینترنتی شخصی

بخش سوم: فهرست‌های منابع معتبر

نرم‌افزار پاورماکس 5/3

بخش چهارم: خلاصه کردن مطالب مفید

نرم‌افزار تلخیص‌گر کوپرنیک

فصل پنجم: انتشار اطلاعات

بخش اول: لایه‌بندی گزارش

بخش دوم: انتشار مطالب به کمک مایکروسافت آوت‌لوک

بخش سوم: انتشار و طبقه‌بندی مطالب

پیوست‌ها

پیوست اول: اطلاعات بیشتر در مورد ارزیابی اطلاعات

جستجو در جهت معکوس

پیوست دوم: منابع اطلاعاتی برگزیده

الف: پژوهش در مورد تهدید تروریستی

ب: پژوهش در مورد تهدید اطلاعات دشمن

پ: پژوهش در مورد تهدیدات جنایی

ت: تهدید پزشکی

د: پژوهش در مورد اطلاعات کشوری، نظامی و ژئوپلیتیک

ذ: اطلاعات نظامی و ژئوپلیتیک- با پیوستی در مورد روسیه

ه: مطالعه نقشه و زمین سنجی، بنادر و فهرست اسامی جغرافیایی فهرست اسامی جغرافیایی (پایگاه داده‌های اسامی مناطق جغرافیایی)

 مقدمه

این کتاب که توسط ساکلانت[1] جمع‌آوری شده در مورد تشریح و توسعه مفهوم اطلاعات منبع آشکار[2] در قالب ناتو است، که سومین جلد آن منتشر شده است. اولین سری این کتابچه با عنوان مقدمه‌ای برای اطلاعات منبع آشکار به چاپ رسید. سری دوم شامل مقالاتی در مورد استفاده از اطلاعات منابع آشکار در راستای آماده‌سازی تولیدات اطلاعاتی از اینترنت می‌باشد. در تضاد با دو سری قبلی، این جلد سعی بر ارائه راهنمایی عملی برای به کارگیری منابع اطلاعاتی دارد. در حالی که بسیاری از مردم به اشتباه اینترنت را با کلیت منابع آشکار یکی می‌دانند، اما به عنوان منبعی مهم برای کارکنان اطلاعاتی محسوب می‌گردد. اینترنت در واقع رسانه‌ای اطلاعاتی است که اطلاعات در آن در جریان است تا خودش تنها یک مخزن اطلاعاتی باشد.

اینترنت در واقع جای شبکه‌های مجزای اطلاعاتی که به هم مربوط نیستند را گرفته است. اطلاعات تخصصی مانند: اطلاعات هوایی و دریایی و تمامی منابع منتشر شده در آن زمینه از طریق اینترنت قابل دسترسی است. این منابع اکثرا اطلاعات ارزشمند طبقه‌بندی نشده را ارائه می‌دهند. استفاده از سرویس‌های پخش اطلاعات مانند FACTIVA و LEXISNEXUS یا DIALOG نیازمند آموزش تخصصی می‌باشد که برای تطبیق منابع با اطلاعات، مورد نیاز بوده و خارج از حوزه این جلد می‌باشد. هدف این جلد از کتاب، چالش‌های موجود در اطلاعات به وجود آمده از اینترنت و اهداف اطلاعاتی است که شامل فصل‌های زیر می‌باشد و همچنین طبق چرخه اطلاعاتی طبقه‌بندی شده است.

فصل اول: بازبینی شبکه اینترنت: این فصل به تعریف شبکه جهانی اینترنت و چگونگی ایجاد و نحوه کارکرد آن می‌پردازد و برخی از زیرساخت‌های موجود در اینترنت را نیز تشریح کرده است.

فصل دوم: راهنمایی: اهمیت این موضوع را بررسی می‌کند که اطلاعات با آنچه ملزومات ماموریت‌هاست تطابق داشته باشد. فرآیند تحلیل و بررسی اجرای ماموریت که منجر به تامین ملزومات اطلاعاتی اولیه می‌گردد تشریح شده است.

فصل سوم: جمع‌آوری: این فصل با فرآیند برنامه جمع‌آوری اطلاعات با استفاده از منابع اینترنتی آغاز می‌شود و به بررسی راه‌کارها و ابزارهای جستجو می‌پردازد. در این فصل بحثی مختصر در مورد خطرات همراه با موارد رایج جستجو شده اطلاعاتی و به جا مانده در اینترنت صورت می‌گیرد.

فصل چهارم: پردازش: که متمرکز است بر روی چگونگی یک پارچه‌سازی داده‌ها و تبدیل آنها به اطلاعات مرتبط و قابل اعتماد گرفته شده از اینترنت که این بحث‌ با چگونگی تحلیل آنها آغاز می‌شود. تمامی اطلاعات به دست آمده بایستی ارزیابی شود. این بخش با تشریح ابزارهایی که به حفظ منابع تایید شده کمک می‌کنند به پایان می‌رسد.

این جلد با فصل پنجم با عنوان انتشار به پایان می‌رسد. این فصل برخی از مزایای انتشار را که از طریق تولید اطلاعات از منابع طبقه‌بندی شده حاصل می‌گردد، تشریح می‌کند. به طور اخص، مزایای استفاده از منابع آشکار برای حمایت از تولید اطلاعات نیز توضیح داده شده است. ضمیمه‌های این جلد شامل اطلاعاتی تفضیلی است. ضمیمه اول تحت عنوان «اطلاعات بیشتر در ارزیابی منابع»، راه‌کارهای نوینی را برای ارزیابی منابع اطلاعاتی به دست می‌دهد. ضمیمه دوم تحت عنوان «منابع اطلاعات برگزیده» توسط کارکنان اطلاعاتی فرماندهی کل آتلانتیک شرقی[3] تهیه شده و شامل نکاتی مفید جهت جستجو در اینترنت در مورد موضوعات رایج اطلاعاتی مرتبط با ناتو است.

بیشتر اطلاعات موجود در این جلد از منابع اینترنتی گرفته شده‌اند. این جلد همچنین شامل نوشته‌های مرتبط چاپ شده در زمینه اینترنت نیز می‌باشد. تلاش شده است تا اطلاعات داده شده در شکل کاربردی ارائه شود. موضوعات اضافی و مرتبط با متون اصلی به عنوان بخش تکمیلی معرفی نامه بهره‌برداری اطلاعات از اینترنت نیز ضمیمه شده است.

[1]- SACLANT

[2]- Open Source Intelligence (OSINT)

[3]- CINCEASTLANT

خبرگزاری مهر: رئیس پلیس فتای استان گیلان گفت: تهدیدها و آسیب های حوزه امنیت فردی در بخش سایبری، تهدید علیه حریم شخصی و کیان خانواده است.

 

سرهنگ ایرج محمد خانی در گفتگو با خبرنگار مهرافزود: متاسفانه بسیاری از افراد به دلیل عدم آگاهی از آسیب پذیری های مرتبط با رایانه، موبایل و شبکههای رایانه ای به ویژه اینترنت با اعتماد کاذب فکر می کنند که فایل های شخصی آنان قابل دسترسی برای دیگران نیست.

وی اظهارداشت: این افراد عکس ها، فیلم ها و اسناد ارزشمند خود را با ایجاد نکردن رمز عبور برای رایانه، لپ تاپ و موبایل یا عدم استفاده از نرم افزارهای امنیتی مانند آنتی ویروس ها، آنتی تروجان ها و ... زمینه را برای سوء استفاده از فایل ها و حریم رایانه شخصی خود مهیا می کنند.

رئیس پلیس فتای گیلان در ادامه ضمن هشدار به این قبیل از افراد از آنان خواست در صورت نیاز لوازم رایانه ای به تعمیرات، آنها را به افراد معتمد و امین بسپارند.

 مجادله ای که در رودسر گیلان به قتل انجامید

 جوان 18 ساله ای که پاسخ پیامک های جوان 22 ساله را با چاقو داده بود، اینک به اتهام قتل پشت میله های زندان به سر می برد.

فرمانده انتظامی شهرستان رودسر با اعلام خبر افزود: روز گذشته در ساعت یک بامداد طی تماس تلفنی مردمی با مرکز فوریت های پلیسی 110شهرستان رودسر مبنی بر درگیری دو جوان با استفاده از چاقو بلافاصله اکیپ های عملیاتی پلیس در صحنه حاضر و با هماهنگی اورژانس شهرستان فرد مجروح را به بیمارستان انتقال دادند.

سرهنگ پاسدار مهدی ترکی با اعلام اینکه ضارب قبل از تجمع مردمی و حضور مامور از صحنه متواری شده بود، اظهارداشت: متاسفانه مضروب که جوانی 22 ساله بوده به دلیل شدت جراحات وارده در همان ساعات اولیه در بیمارستان فوت کرد.

وی تصریح کرد: کارآگاهان آگاهی این شهرستان در کمتر از 24 ساعت مخفی گاه ضارب را که جوانی 18 ساله بوده در یکی از شهرستان های استان گیلان شناسایی و با هماهنگی مقام قضایی وی را دستگیر کردند.

فرمانده انتظامی رودسر با اعلام اینکه ادعای ضارب مبنی بر اینکه علت اصلی درگیری، مجادله لفظی آن دو برسر پیامک بوده و قاتل نیز در این درگیری با استفاده از چاقو وی را به قتل رسانده است، بیان داشت: استفاده از چاقو و دیگر سلاح سرد خطری برای جوانان بوده و در نتیجه قدرت تفکر و تعقل را از آنان می گیرد.

وی درادامه با بیان اینکه متهم با تحویل به مراجع قضایی روانه زندان شد، افزود: خانواده ها باید نسبت به فرزندان جوان و نوجوان خود نظارت بیشتری داشته و آنها را ازهمراه داشتن هرگونه سلاح سرد بر حذر دارند.

نجات دو تن از هموطنان توسط پلیس رضوانشهر

فرمانده انتظامی شهرستان رضوانشهر نیز گفت: پلیس کلانتری 12 بخش انتظامی پاسگاه پره سر این شهرستان در پی اطلاع از سقوط یک زوج تبریزی به دره  واقع در 20 کیلومتری بخش پره سر، بلافاصله ماموران این کلانتری با همراهی عوامل هلال احمر و اورژانس به منطقه مورد نظر اعزام و جان این دو زوج را نجات دادند.

سرهنگ عباس اسماعیلی یادآورشد، این زوج جهت تفریح به مناطق کوهستانی بخش پره سر شهرستان رضوانشهر رفته بودند که به جهت عدم احتیاط به پایین دره سقوط کردند.

نشست تعاملی پلیس با دستگاه قضایی

فرمانده انتظامی گیلان در نشست پلیس با دستگاه قضایی گفت: همدلی و همراهی دو دستگاه توانمند قضایی و انتظامی موجب اقتدار نظام جمهوری اسلامی و یاس و ناامیدی دشمنان انقلاب اسلامی خواهد شد.

سردار ابراهیم قائد رحمتی افزود: استمرار این جلسات و اجرای به نحو احسن وظایف محوله توسط دو دستگاه موجب رضایت حق تعالی و رضایت مندی مردم شود.

رئیس کل دادگستری استان گیلان نیز اظهارداشت: اعتقاد راسخ داریم که با تشکیل جلسات تعاملی، دستگاه قضایی و انتظامی با طی مسیر قانونی، وظایف محوله را با صمیمیت بیشتر دنبال خواهند کرد.

محمد جواد حشمتی افزود: دستگاه قضایی و پلیس با یکدلی و تعامل بیشتر در برخورد قاطع با برهم زنندگان نظم و آرامش در جامعه، ارتقای امنیت را در جامعه محقق خواهند ساخت.

کلاهبرداری تحت پوشش عتیقه جات در شهرستان بندرانزلی

 در پی مراجعه یک پدر و پسر تهرانی به یکی از پاسگاههای شهرستان بندرانزلی مبنی بر اینکه فردی به قصد فروش گوشت از آنان 150 میلیون ریال کلاهبرداری کرده است، موضوع مورد رسیدگی مأموران پاسگاه در بندرانزلی قرار گرفت.

مأموران در بررسی شکایت این پدر و پسر مطلع شدند که اظهارات آنان مبنی بر خرید گوشت غیرواقعی بوده بلکه آنان به جهت خرید عتیقه از تهران به بندرانزلی آمده و پس از اینکه مورد کلاهبرداری قرار گرفتند، تحت عنوان خرید گوشت اعلام شکایت کردند، مأموران انتظامی شهرستان بندرانزلی هم اکنون درصدد شناسایی این کلاهبردارهستند.

 پایگاه اطلاع رسانی پلیس در این زمینه از مردم می خواهد فریب اینگونه اشخاص را نخورده و طمع خود را از بین برده و سرمایه خود را در به طمع خرید عتیقه جات و رسیدن یه پول های بادآورده، بیهوده از دست ندهند.

نام کتاب:‌حسگرهای پایش از دور میدان نبرد

مترجم: مهرداد بخشنده سلامت

ویراستار: محمد رستمی

ناظر چاپ: داود رحیمی

امور چاپ و صحافی: حجت ستوده- حامد کاشانیان

طراح جلد: فرشید باقری

تایپ و صفحه‌آرایی: رمضانعلی اونی

نوبت چاپ: اول زمستان- 1388

انتشارات: مرکز آموزشی و پژوهشی شهید سپهبد صیاد شیرازی

شمارگان: 1000 نسخه

نشانی: تهران- لویزان- بزرگراه ارتش- روبروی سازمان جنگل‌ها و مراتع- مرکز آموزشی و پژوهشی شهید سپهبد صیاد شیرازی. صندوق پستی: 3694-16765- تلفن مرکز عرضه محصولات فرهنگی: 22450697

 فهرست

فصل اول

مقدمه

چکیده

سازمان

مدیریت

قابلیت‌ها

محدودیت‌ها

فصل دوم

تجهیزات

حسگر مغناطیسی دی‌تی 561/جی‌اس‌کیو

حسگر صوتی ارتعاشی دی‌تی 562/ جی‌اس‌کیو

حسگر غیرفعال مادون قرمز دی‌تی‌ 565/ جی‌اس‌کیو

دستگاه برنامه‌ریزی کدگذار سی‌ 10434/ جی‌اس‌کیو

تکرارکننده رادیویی آرتی175/ جی‌اس‌کیو

گروه آنتن اوایی293/ جی‌اس‌کیو

دستگاه نمایشگر حسگر آان‌جی‌اس‌کیو 187

نمایشگر فرکانس رادیویی آر- 2016/ جی‌اس‌کیو

منبع تغذیه پی‌پی- 8080/جی‌اس‌کیو

فصل سوم

تحلیل داده‌ها

نمادها

نقشه ساده (کروکی)

تحلیل داده‌های حسگر

آهنگ سرعت

مسافت

زمان

طول ستون

تعداد هدف‌ها

نوع اهداف

آخرین زمان و موقعیت هدف‌یابی

فصل چهارم

طرح‌ریزی مأموریت

مأموریت

عملیات آفندی

عملیات پدافندی

عملیات در عقبه

عقب‌روی یا عملیات تأخیری

هدف‌یابی

ملاحظات

نیازمندی‌های مأموریت

وضعیت تاکتیکی

قابلیت‌های موجود

تداخل فرکانس رادیویی و اقدامات ضدالکترونیک

ترکیب و نوع خاک

پوشش گیاهی

شکل زمین

راه و شبکه جاده

جزر و مد و شبکه‌های آب

سطح صدا در اطراف حسگر صوتی ارتعاشی

تراکم جمعیت بومی

نیم‌رخ زمین

خط دید رادیویی

وضعیت جوی

ماسه، گرد و خاک

بارندگی

دما و رطوبت

برف و یخ

پوشش ابر

عوامل جوی

سکوی هوایی

تاکتیک‌های دشمن

هماهنگی یگان

فصل پنجم

به‌کارگیری سامانه

استقرار

نقش‌ها

اعلام خطر

هدف‌یابی و مراقبت

به‌کارگیری

کتب مرجع

 مقدمه مترجم

یکی از عوامل اصلی برای پیروزی در جنگ، پشتیبانی همه جانبه اطلاعاتی نیروهای رزمی است که این امر میسر نخواهد بود مگر با بهره‌گیری از روش‌های مختلف جمع‌آوری اخبار و اطلاعات.

از آنجایی که روش‌های سنتی کسب اطلاعات از میدان نبرد و مراقبت دائم در مناطق نفوذ و مورد علاقه، مستلزم به‌کارگیری نیروی انسانی فراوان و بالطبع تحمل تلفات و خسارات احتمالی می‌باشد، امروزه پایش از راه دور به یکی از مباحث مورد توجه در حوزه شناسایی و مراقبت در غالب ارتش‌های دنیا مبدل گشته و در این رابطه پیشرفت‌های فراوانی نیز حاصل شده است.

برای موفقیت در رزم، فرماندهان می‌بایست از نقاط قوت دشمن دوری جسته و از نقاط ضعف او بهره‌برداری کنند. فرماندهان باید دشمن را غافلگیر کرده و در صورت امکان او را در یک شرایط نامساعد قرار دهند. برای نیل به این منظور، سامانه حسگرهای پایش از دور میدان نبرد، مقدمات کشف موقعیت و هدف را آماده می‌کند.

این آیین‌نامه، به تاکتیک‌ها، روش‌ها و فنون مورد استفاده در زمینه حسگرهای پایش از دور میدان نبرد پرداخته و مقدورات و محدودیت‌های آن را برشماری کرده است. در بخشی از کتاب نیز به روش‌های تهیه کروکی و کالک مربوط به این سامانه مراقبتی اشاره گردیده است.

در متن اصلی آیین‌نامه اف‌ام 1-10-34، این سامانه با نام اختصاری REMBASS که برگرفته از حروف نخستین عبارت انگلیسی آن می‌باشد[1] معرفی شده لیکن در ترجمه، از عبارت کامل سامانه حسگرهای پایش از دور میدان نبرد استفاده شده است.

در پایان بر خود فرض می‌دانم از سلسله مراتب معاونت اطلاعات آجا بالاخص امیر سرتیپ دوم محمد طائب‌نیا فرمانده مرکز آموزشی و پژوهشی شهید سپهبد صیاد شیرازی که مشوق اینجانب در ترجمه متن حاضر بودند کمال تشکر و قدردانی را ابراز نمایم.

مرداد بخشنده

زمستان 1388

مقدمه

در یک محیط تاکتیکی، سامانه‌ی حسگرهای پایش از دور میدان نبرد، برای فرماندهان یگان‌های هوابرد، هجوم هوایی، لشکرها، هنگ‌های سوار زرهی، تیپ‌های مستقل و گردان‌ها، قابلیت مشخص کردن هدف و تعیین موقعیت آن را ایجاد می‌کند. این قابلیت برای اختصاص به موقع منابع و توان رزمی ضروری است. با این سامانه، فرماندهان توانایی آشکار ساختن نیروهای دشمن و مکان دقیق آنها را در حداقل زمان ممکن دارند. سامانه حسگرهای پایش از دور میدان نبرد در طرح‌های شناسایی، مراقبت و هدف‌یابی کلیه رده‌ها در میدان رزم به کار گرفته شده و به تبع آن با به‌کارگیری تمام قابلیت‌های این سامانه در کنار سایر روش‌های جمع‌آوری اخبار، طرح‌های مذکور با شبکه اطلاعاتی آمیخته می‌شوند. در این حالت، اخبار حاصل از منابع مختلف می‌توانند بررسی شده و به تحلیلی سریع و قابل اعتماد در مورد تأیید حضور یا نفوذ دشمن منجر شوند.

در عین حال که ممکن است مراحل یاد شده طولانی و زمان‌بر به نظر برسند، زمان بین اولین آشکارسازی تا تأیید و عکس‌العمل مربوطه، فقط چند دقیقه به طور خواهد انجامید.

در برخی موقعیت‌ها، سامانه‌ای برای آشکارسازی و طبقه‌بندی افراد و تجهیزات متحرک، مورد نیاز می‌باشد. این اخبار می‌توانند مربوط به منطقه عقب یا مناطق مورد تأمین نظر دپوها، تسهیلات ذخیره‌سازی، فرودگاه‌ها، مناطق غیرنظامی و نظایر آنها باشند.

دیپلمات‌های اروپایی اعلام کردند قرار است در نشست روز دوشنبه وزرای خارجه اروپا تحریم نفتی ایران به صورت آزمایشی و برای سه ماه انجام شود.

 

دیپلماتهای آگاه اروپایی در مصاحبه با بی بی سی تاکید کردند بر اساس تصمیم هایی که در جلسه وزیران امور خارجه اتحادیه اروپا در روز دوشنبه قطعی می شود محدودیت های تازه ای بر نقل و انتقال پول نقد به ایران اعمال خواهد شد.
بر اساس این گزارش آلن ژوپه وزیر امور خارجه فرانسه اخیرا در اظهاراتی گفت  انتظار می رود توافق نهایی در مورد تحریم خرید نفت و مسدود کردن  دارایی های بانک مرکزی ایران توسط اتحادیه اروپا در جلسه روز دوشنبه وزیران خارجه این اتحادیه حاصل شود.
 بر این اساس به گفته دیپلمات های اروپایی اتحادیه اروپا همچنین محدودیت هایی را برای صادرات یا نقل و انتقال عمده طلا به ایران از طریق این اتحادیه در نظر خواهد گرفت. کشورهای عضو اتحادیه اروپا در حال حاضر درصدد جلب حمایت سوییس از این تحریم ها هستند چون بخشی از خرید طلای ایران در سالهای اخیر از سوییس بوده است.
 همچنین اسامی تازه ای از افراد و نهادهایی ایرانی به فهرست تحریم ایران توسط اتحادیه اروپا اضافه خواهد شد و فهرست تازه روز سه شنبه منتشر می شود. احتمالا نام یک بانک ایرانی در فرانسه هم در فهرست تازه خواهد بود البته در مورد زمان شروع تحریم خرید نفت ایران هنوز اختلافاتی بین کشورهای اروپایی وجود دارد.
 برخی کشورهای اروپایی خواستار مهلت سه تا هشت ماهه برای اجرای این تحریم بر ضد ایران هستند. منابع آگاه اروپایی اعلام کردند قرار است تحریم نفتی ایران به صورت آزمایشی به مدت سه ماه انجام شود.
همچنین گفته می شود قرار است بخشی از دارایی های بانک مرکزی ایران در اروپا توقیف شود.

نام‌ کتاب: سامانه موقعیت‌یابی جهانی

مولف: محمود محمدی

ویراستار: میثم محسنی

ناظر ویراستار: سید علی‌اکبر میردهقان

ناظر چاپ: داود رحیمی

امور چاپ و صحافی: بهمن شوقی- محمدعلی عمرانی

طراح جلد: فرشید باقری

صفحه‌آرایی: عادل اشراقی

نوبت و سال چاپ: اول- پاییز 1388

ناشر: مرکز آموزشی و پژوهشی شهید سپهبد صیادشیرازی

شمارگان: 1000 نسخه

شابک: 6-45-5251-600-978

نشانی: تهران- لویزان- بزرگراه ارتش- روبروی سازمان جنگل‌ها و مراتع- مرکز آموزشی و پژوهشی شهید سپهبد صیادشیرازی.

صندوق پستی: 3694-16765- تلفن مرکز عرضه محصولات فرهنگی: 22450697

فهرست مطالب

فصل اول

کلیات

نحوه پیدایش

آرایش آسمانی ماهواره‌ها

تاریخچه تکامل

قسمت‌های اصلی

بلوک‌بندی ماهواره‌ها

وظایف قسمت‌های مختلف بخش کنترل

ایستگاه‌های کنترل

ایستگاه‌ ردیاب

بخش استفاده‌کنندگان

ساختار گیرنده‌های GPS

انواع آنتن

ساختار آنتن‌ها

واحد ورودی‌ دستورات و واحد نمایش

انواع گیرنده‌ها

ساختار سیگنال‌ها

نحوه کدگذاری سیگنال‌ها

سامانه زمان

مراحل کار سامانه

خطاهای موجود در سامانه

طرح هندسی مناسب ماهواره‌ها نسبت به گیرنده

تقسیم‌بندی گیرنده‌ها

کارکرد گیرنده‌ها

نحوه تعیین مختصات توسط گیرنده

کاربرد کدها

کاربردهای GPS

محدودیت‌های نظامی در استفاده از GPS

نقاط ضعف و آسیب‌پذیری سامانه GPS و شیوه مقابله با آن

گیرنده‌های دو منظوره

پارازیت‌ اندازهای سامانه GPS

فصل دوم

راهنمای استفاده از GARMIN 12 X.L GPS

فصل سوم

راهنمای استفاده از گیرنده مدل GPS MAP 60CSX

فصل چهارم

لغت‌نامه

مقدمه مولف

تعیین موقعیت دقیق مکان جغرافیایی و در مواردی زمان محلی آن، همواره یکی از نیازهای اساسی بشر در دوران‌های قدیم و جدید بوده که به ویژه در ناوبری انواع شناورها، پرنده‌ها و حمل‌ونقل‌های زمینی (جاده- راه‌آهن) اهمیت قابل ملاحظه‌ای داشته است.

ناوبری، علم راهبردی یک شخص یا یک وسیله نقلیه از یک مکان به مکان دیگر بوده که آخرین دستاورد فناوری در این زمینه، سامانه سنجش از دور است. در دوران باستان، بیشتر مسافران موقعیت خود را با مشاهده محیط اطراف و یا از طریق رویت ستارگان تعیین می‌کردند که نسل به نسل این تجارب منتقل می‌شد.

اختراع قطب‌نما کشف مهمی در عصر خود بود، زیرا مسافران بوسیله آن جهت‌یابی می‌کردند اما این وسیله به تنهایی نمی‌توانست موقعیت را تعیین کند لذا به دنبال آن، اختراع ارتفاع‌سنج و زاویه‌یاب دورنمای جدیدی را در زمینه سیر سفر گشود.

ناوبری به کمک ستارگان به تجربه و تمرین زیاد نیاز داشت و نیز دقتی در حدود یک مایل و این در حالی بود که در هوای نامساعد هیچ نوع جهت‌یابی امکان‌پذیر نمی‌شد ولی بعدا با بکارگیری امواج رادیویی و ساخت رادارها این مشکل بطور نسبی حل شد.

نیاز اطلاعاتی روز افزون بشر ساخت سامانه‌ی جدیدی را ضروری می‌نمود که نهایتا طراحی و ساخت سامانه‌ی تعیین موقعیت جهانی (GPS) از سال 1974 زیر نظر نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا آغاز و در سال 1993 م بطور کامل در ارتش عملیاتی گردید. بدلیل قابلیت‌های متعدد و از طرفی روز آمد شدن و ارتقا آنها در طول سال‌های بعد سامانه‌ی مورد بحث به تدریج جنبه‌ی نظامی محض خود را از دست داد به طوری که هم‌اکنون به عنوان یک سامانه‌ی تجاری نیز مورد بهره‌برداری قرار می‌گیردکه در راستای خواسته‌های دانشجویان عزیز و توسعه روز‌افزون این فن‌آوری و به روز نمودن کتاب قبل در این مجموعه تلاش نموده‌ایم اطلاعات کاربردی جامع‌تری را پیرامون بهره‌برداری از این سامانه به شما عزیزان ارایه دهیم. در پایان بر خود لازم می‌دانم ضمن تشکر و قدردانی از امیر معاونت محترم اطلاعات ارتش جمهوری اسلامی ایران و امیر فرماندهی محترم مرکز آموزشی و پژوهشی شهید سپهبد صیاد شیرازی که مشوق اینجانب در تدوین و گردآوری مطالب این کتاب بودند تشکر و قدردانی نمایم.

سید محمود محمدی- 1388

پیشگفتار

تعیین موقعیت و پاسخ به سوال «من کجا هستم؟» از دیر باز مورد توجه بشر بوده است.

این که انسان چگونه محل خود را بر روی این کره خاکی مشخص و برای دیگران نیز آن نقطه و پدیده‌های اطراف آن را تفسیر و تفهیم نماید تا جایگاهش مشخص شود، از مهم‌ترین دغدغه‌ها، حتی انسان‌های غارنشین و عصر حجر بوده است.

تعیین موقعیت یکی از مباحث بسیار مهم نظامی و حتی غیرنظامی است که از حدود 30 سال پیش هر چه بهتر، دقیق‌تر و سریع‌تر محل استقرار نیروهای نظامی نموده‌اند که باعث گردیده این علم مطابق با پیشرفت فناوری‌ها در سایر علوم، پیشرفت داشته باشد.

علاوه بر موارد فوق، استفاده از این فن در سایر علوم نیز نقش بسزایی داشته و توجه محافل تخصصی نظامی که حتی فاقد این تکنولوژی هستند را به خود معطوف داشته که از آن جمله می‌توان به استفاده از GPS در اجرای طرح‌های کنترل فرماندهی، مراقبت‌های پروازی، اجرای طرح‌های مانیتورینگ اعم از زمینی، هوایی و ... اشاره نمود.

کارآیی GPS در طول جنگ آمریکا و انگلیس علیه عراق عملاً بر همگان ثابت کرد که استفاده از فن‌آوری GPS در جنگ‌ها می‌تواند موجب برتری نظامی یک کشور بر دشمنی گردد که از لحاظ تجهیزات و نفرات برتر از آن کشور می‌باشد. به طوری که نصب دستگاه GPS بر هر تانک، نفربر، موشک و ... نیروهای آمریکایی باعث گردید که نقاط حساس و حیاتی عراق با دقت بالا که به طبع باعث تخریب کامل می‌شود منهدم شوند و از طرفی وجود دستگاه GPS در دست هر سرباز آمریکایی، گم‌شدگان در صحراهای عراق و کویت را نسبت به جنگ اول به حداقل رساند. تاریخچه تعیین موقعیت پیشرفت در نحوه تعیین موقعیت را می‌توان در دوره‌های زیر طبقه‌بندی نمود که در هر عصری با پیشرفت علم، تعیین موقعیت نیز دقیق‌تر، سریع‌تر و آسان‌تر گردید:

1-عصر حجر

2-عصر ستارگان

3-عصر رادیو

که عصر رادیو را می‌توان به دو بخش عصر زمین و عصر ماهواره تقسیم‌بندی نمود.

·        عصر حجر

انسان‌های این عصر جهت تعیین موقعیت از وسایل و عوارض طبیعی همچون قلل رشته کوه‌ها، درختان، سنگ‌ها، چشمه‌های آب و ... استفاده می‌نمودند.

·        عصر ستارگان

با توجه به این که نقطه نشانه‌هایی همچون قلل رشته‌ کوه‌ها، درختان و ... فقط در روی خشکی کاربرد داشت، انسان به فکر تعیین موقعیت و ناوبری در دریا نیز افتاد و با پیشرفت دانش بشری استفاده از ماه، خورشید و ستارگانی همچون دب اکبر، دب اصغر و ستارگان قطبی در تعیین موقعیت و ناوبری به کمک انسان آمدند.

در این عصر انسان وسایل و تجهیزاتی را جهت اندازه‌گیری تقریبی زوایا و همچنین مشاهده، طراحی نمود و تعیین موقعیت و همچنین تعیین مختصات به روش مثلث‌بندی را ابداع نمود که البته دارای خطایی در حدود چند مایل بود.

·        عصر رادیو

این دوره با کشف فرکانس رادیویی آغاز گردیده و با سرعت پیشرفت نمود. در عصر رادیو و پیدایش فرکانس‌های رادیویی، اندازه‌گیری مدت زمان ارسال سیگنال‌های رادیویی برای فرستادن از یک ایستگاه به یک گیرنده حایز اهمیت بود.

در این عصر که تعیین مختصات از طریق ارسال فرکانس‌های رادیویی محاسبه می‌گردید اندازه‌گیری زمان این ارسال، خیلی مهم بود، زیرا اگر در محاسبات یک ثانیه خطا پیش می‌آمد در تعیین مختصات حدود 300 متر خطا بوجود می‌آمد؛ لذا بایستی راهی برای محاسبه زمان با دقت بسیار بالا ابداع می‌گردید. یعنی هر چه دقت در محاسبه زمان بالاتر بود، مختصات به دست آمده نیز دقت بیشتری داشت. عصر رادیو با توجه به کاربرد زمینی و هوایی و ابداع ماهواره‌ها به دو بخش عصر زمین و عصر ماهواره تقسیم‌بندی گردیده است.

·        عصر زمین

در این دوره سامانه‌های مختلفی جهت تعیین موقعیت و همچنین ناوبری ابداع گردید که در همگی آنها از فرکانس‌های رادیویی استفاده می‌گردید. مشخصات برخی از این سامانه‌ها به شرح زیر است:

-       LORAN A

یکی از روش‌هایی که هم زمان با عصر رادیو ابداع گردید ناوبری برد بلند یا LORAN A بود که این تکنولوژی در خلال جنگ جهانی دوم توسط انستیتو ماساچوست آمریکا ابداع گردید.

با آغاز جنگ جهانی دوم و پرواز هواپیماهای جنگنده و ترابری بی‌شمار در آسمان منطقه عملیات، معضل طراحان و فرماندهان جنگ جهت هدایت و کنترل آنها آشکار گردید. از طرفی تردد کشتی‌ها در اقیانوس‌ها و افزایش سرعت آنها نیز، انگیزه ابداع یک روش قابل اطمینان در تعیین مختصات و ناوبری را برانگیخت.

این روش که در آن از فرکانس‌های رادیویی استفاده می‌گردید از فرکانس 1850 تا 1950 کیلوهرتز قابل دریافت بود و برد آن نیز در حدود 600 مایل بود.

-       LORAN C

بعد از ابداع سامانه برد بلند LORAN C و موفقیت نسبی آن در جنگ جهانی دوم، سامانه پیشرفته‌تر برد بلند LORAN C در سال 1950 ابداع گردید.

این سامانه در محدوده 90 تا 110 کیلوهرتز کارآیی داشته و یک سامانه پالسی بود. دقت این سامانه در تعیین موقعیت حدود 25/0 نانومتر پیش‌بینی شده بود که رسیدن به این حد از خطا، بعید به نظر می‌رسید.

خطای مختصات تعیین شده در این روش در حدود 18 تا 90 متر بود و 95 درصد قابل اعتماد بوده و امکان دسترسی به آن برای 7/99 درصد از مردم جهان میسر بود.

مناطقی که سامانه فوق تحت پوشش خود قرار می‌داد شامل 48 ایالت آمریکا و ایالت‌های همجوار آن، مناطق ساحلی قاره آمریکا، قسمتی از آلاسکا، کانادا، چین، هند، ژاپن، شمال غرب اروپا، روسیه، عربستان سعودی و کره جنوبی می‌گردید.

سامانه LORAN C جهت ناوبری و موقعیت سنجی هواپیماهای نظامی، شخصی و کلیه کاربران زمینی و دریایی پیش‌بینی شده بود.

-       DECCA

این سامانه از فرکانس‌های پایین استفاده می‌نمود و قسمت زیادی از غرب اروپا، قسمتی از کانادا، خلیج‌فارس و خلیج کوچک بنگال را تحت پوشش خود قرار می‌داد.

این سامانه بر اساس مقایسه اختلاف فاز بین سیگنال‌های رادیویی ارسال شده از یک ایستگاه رادیویی طرح‌ریزی گردیده بود.

-       GEE

سامانه GEE یک سامانه انگلیسس شبیه به LORAN بود، اما با این تفاوت که این سامانه بر اساس فرکانس‌های VHF عمل می‌نمود.

-       OMEGA

سامانه OMEGA در سال 1968 توسط نیروی دریایی آمریکا و برای ناوبری هواپیماهای نظامی آن نیرو طرح‌ریزی گردید.

سامانه فوق تقریباً تمام اقیانوس‌های جهان را تحت پوشش قرار می‌داد. دقت این سامانه در تعیین مختصات در حدود 2 تا 4 ناتیکال مایل بود.

از این سامانه اولین بار جهت ناوبری و جابجایی بمب‌های هسته‌ای در قطب شمال در روسیه استفاده شد و پس از موفقیت در این آزمایش، برای ناوبری زیردریایی‌ها نیز مناسب تشخیص داده شد. این سامانه نیز بر اساس فرکانس‌های رادیویی در باند VHF و از طیفی ما بین 10 تا 14 کیلوهرتز کار می‌کرد. بر اساس محاسبات انجام شده قابلیت اعتماد به این سامانه حدود 95 درصد بود.

·        عصر ماهواره

 عصر ماهواره‌ای را می‌توان انقلابی در تعیین موقعیت و ناوبری تلقی نمود. تا قبل از اختراع ماهواره‌هایی با کاربرد ناوبری و تعیین موقعیت، مشکلات و معضلات مختلفی در تعیین موقعیت پیش‌روی خصوصاً نظامیان که نیازمندان اصلی بحث تعیین موقعیت و ناوبری هستند وجود داشت که اهم آنها به شرح زیر است:

-       عدم دقت کافی

-       سرعت پایین در تعیین موقعیت

-       اختصاصی بودن

-       پوشش محدود

ساخت ماهواره و پرتاب آن به فضا باعث حل بسیاری از مشکلات ناوبری و تعیین مختصات از جمله موارد فوق گردید.

از مزایای اصلی کاربرد ماهواره در تعیین موقعیت و ناوبری می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:

-       دقت

-       سرعت

-       تعیین موقعیت سه بعدی

-       پوشش گسترده

-       سهل‌الوصول بودن

در سامانه‌های قدیمی و سنتی جهت تعیین موقعیت نقاطی را به عنوان نقطه نشانی یا BENCH MARK در نظر می‌گرفتند که در عصر ماهواره این نقاط به ماهواره‌های پیشرفته تبدیل و در فضا مستقر گردیدند. بنابراین می‌توان دریافت، نحوه و اساس کار سامانه‌های پیشرفته ماهواره‌ای تعیین موقعیت نیز بر اساس همان روش قدیمی و سنتی مثلت‌بندی که در نقشه‌برداری از آن استفاده می‌گردید استوار است.

در این عصر که از سال 1958 آغاز گردید، فعالیت‌های بسیاری جهت بالا بردن کارآیی آن انجام گرفت و سامانه‌های مختلفی توسط کشورهای مختلف ابداع گردید تا استفاده از ماهواره‌ها جهت تعیین موقعیت به پیشرفت امروزی خود برسد که مهم‌ترین این سامانه‌ها به شرح زیر است:

-       SECOR

سامانه SECOR یک سامانه ناوبری و موقعیت‌یابی ماهواره‌ای بود که آمریکایی‌ها آن را ابداع نمودند.

در این سامانه که در سال 1964 ابداع گردید تا سال 1969 سیزده ماهواره کوچک و جعبه‌ای شکل که وزن هر کدام به حدود 17 تا 20 کیلوگرم می‌رسید به فضا پرتاب شد.

-       TRANSIT

جرقه پیدایش این سامانه در سال 1958 زده شد و نیروی دریایی آمریکا طرح کلی آن را جهت اجرا به لابراتور فیزیک هاپکینز در آن کشور ارائه نمود. این پروژه در سال 1964 به اتمام رسید و استفاده از آن آغاز گردید.

در این پروژه 4 تا 7 ماهواره در مدارهای دایره‌ای شکل که فاصله آنها از زمین حدود 1100 کیلومتر بود قرار گرفت و امواج خود را در فرکانس‌های 150 و 400 مگاهرتز به زمین ارسال می‌نمودند.

این سامانه بر اساس روش داپلر طراحی گردیده بود و مختصات دو بعدی به کاربر ارایه می‌نمود و خطایی در حدود 25 متر داشت که البته بعد از چند روز کار مستمر در یک منطقه دقت آن به 5 متر نیز می‌رسید.

استفاده از این سامانه در سال 1996 و بعد از ابداع سامانه پیشرفته موقعیت‌یاب جهانی GPS منسوخ گردید.

-       PARUS (TSIKADA-M)

این سامانه یک سامانه ناوبری نظامی متعلق به اتحاد جماهیر شوروی بود که با پرتاب 6 ماهواره به فضا ابداع گردید.

-       TSIKADA

این سامانه یک سامانه ناوبری متعلق به اتحاد جماهیر شوروی بود که با پرتاب 4 ماهواره به فضا ابداع گردید و کاربرد آن فقط در امور غیرنظامی بود.

-       TSYKLON

اولین ماهواره ناوبری مرتبط با این سامانه در اواخر سال 1968 به وسیله اتحاد جماهیر شوروی به فضا پرتاب گردید.

اساس کار این سامانه بر روش داپلر در نقشه‌برداری استوار بود که کار‌آیی آن در سامانه حمل‌ونقل آمریکا نیز اثبات رسیده بود.

بعد از طراحی و اجرای پروژه‌های فوق و موفقیت نسبی آنها، کشورهای پیشرفته به فکر ابداع یک سامانه موقعیت‌یاب و ناوبری جهانی افتادند تا تمامی فاکتورهای مطرح شده را داشته باشد که بر این اساس ایالات متحده آمریکا، روسیه، اتحادیه اروپا، چین و ژاپن فعالیت‌هایی را آغاز نمودند. در حال حاضر سامانه موقعیت‌یاب جهانی موسوم به GPS که متعلق به کشور آمریکا می‌باشد، جایگاه ویژه‌ای بین کاربران نظامی و غیرنظامی یافته است.

سامانه موقعیت‌یاب جهانی روسیه با عنوان GLONASS، اتحادیه اروپا با عنوان GALILEO و چین با عنوان BEIDUE از دیگر سامانه‌های موقعیت‌یاب جهانی‌اند که در حال تکامل هستند.